كه نانها را بينداز به يكمرتبه شانزده هزار خلق پيش از درآمدن آن ساعت كه اختيار افتاده بود بطالع ثور خشتها را بينداختند و ارغاغوش را از اين معنى انديشهناك و پريشان خاطر ساختند چون ارغاغوش از اهل نجوم استفسار طالع نمود منجمان عرض كردند كه صاحبخانه زهره واقع شده و مريخ ناظر او است از دلايل احكام او معلوم مىشود كه مردم اين ديار عشرتدوست و خوشالحان و جنگجوى و پهلوان صفت و طرفهخوى باشند و ابناى ايشان از طفلى پردل و قوى زهره شوند و بسيارى از پادشاهان و گردنكشان در اين مكان بقتل رسند چون خانه دويم كه بيت المال برج جوزا است بادى است « 1 » مال در دست ساكنان اين ديار قرار نگيرد و باسخاوت و مهماندوست شوند مأمن غربا و فقراء و نظافت فضا باشد و هركس به نيت عبور در اين بلده درآيد مدتهاى فراوان در وى بماند و سكونت و توطن نمايد و هركس در خرابى و پريشانى اهالى و سكنه اين ديار كوشد در اندك وقتى برافتد و دولتش به نكبت مبدل گردد
ارغاغوش بعد از شنيدن اين سخنان فىالجمله تسلى يافته فرمود كه خلايق به كار عمارت پردازند پس شانزده هزار كس مدت هشت سال در عمارت آن شهر كار كردند تا ديوار شهر را به بالا آوردند و چهار سال بگذاشتند تا آن بنا نشست نمايد آنگاه هشت سال ديگر عمارت بالاى ديوار نمودند عرض جدار ده زرع و رفعتش چهل و پنج زرع مقرر فرمودند چون پادشاه آنوقت ترسا بود لهذا بر هر برجى صورت صليبى ساخته از درون و بيرون خاكريزى بس عظيم برآوردند و خندقى بقعر زمين فروبردند و شهرى تمام گرديد كه گردون با هزاران ديده هرچند گرد عالم گرديد خطهاى بدان عظمت و حصانت نديده و اين عمارت در زمان حضرت عيسى بوده كه تا اين زمان هزار و پانصد « 2 » و نود و پنج سال مرور نموده .
وجه دويم آنكه هرات نام دختر ضحاك تازى بوده و شهر هرات را او بنا نموده .
وجه سيم آنكه هرات از بناهاى ذو القرنين است كه ذكر او در قرآن مجيد مذكور است .
هامش
( 1 ) - نسخه : جوز است و بادى . بستان : جوز است و بادى است
( 2 ) - بستان : هزار و هفتصد . و هو الاصح