اسفزار
ولايتى است مسرت آثار از توابع هراتست مشتمل است بر بيست پاره قريه كه همگى محتويست بر باغات نيكو و بساتين چون مينو اكثر آن در دشت واقع است و اطرافش واسع مردمش تاجيك و حنفى مذهب در طرز مردمى و آدميت مؤدبند و ايلاتش طايفه ابدالى از جماعت افغان قريب به پنجهزار خانوارند و ارباب معارف آن ديار بسيارند بذكر يك كس مىپردازيم :
مولانا معين الدين در فضل و كمال بىمثل و بىهمال بوده در نظم و نثر از امثال و اقران گوى مسابقت ربوده از تاليفاتش تاريخ بلدهء هراتست در زمان سلطان بايقرا بعالم عقبى توجه نمود .
اسفراين
قصبهايست دلنشين آبش معتدل هوايش بهجت قرين طرف شمالى سبزوار و از توابع نشابور است مشتمل است بر پنجاه قريه دلگشا و نواحى روحافزا از فواكه ميوهء سردسيريش ممتاز و گردگانش بامتياز است خلقش شيعهمذهب و نسبت به فقراء باادبند .
در ذكر بعضى از ارباب معارف آن ديار
ابو العباس فضل بن احمد
در بدايت حال به كتابت فايق كه در سلك امراى آل سامان انتظام داشت قيام مىنمود چون كوكب اقبال فايق به سرحد هبوط رسيد خود را به ملازمت امير سبكتكين رسانيد و بر مسند وزارت امير متمكن گرديد بعد از فوت امير پسرش سلطان محمود نيز آن منصب را بوى ارزانى داشت و مدت مديد رايت وزارت سلطان محمود برافراشت عاقبتالامر مزاج سلطان بر وى تغيير يافت بعد از اخذ و نهب مال به سعايت امراء در زير شكنجه بعالم آخرت شتافت .
شيخ نور الدين حسن
عارف معارف يقين و سالك مسالك دين بود در خدمت شيخ جمال الدين ذاكر به رياضت و سلوك اشتغال مىنمود شيخ جمال الدين از مريدان شيخ رضى الدين لالا است و او مريد شيخ نجم الدين كبرى است شيخ