خلقش به صفت شجاعت و مردانگى موصوفند و بعلو همت و كياست و فرزانگى معروفند در بدايت حال بر دين صابيه بودهاند آنگاه كيش زردشت اختيار نمودهاند تا آنكه رايت دين مبين بر سپهر برين كشيد وصيت اسلام به گوش اعالى و ادانى رسيد اكنون صاحبان چند مذهب در آن مملكت سكونت دارند :
اول طايفه اثناعشرى ايشان قوم بيشمارند .
دوم طايفه اهل سنت و جماعت ايشان نيز گروه بسيارند .
سيم اسماعيلى اين زمره در جبال بدخشان و هزاره و باميان مسكن دارند ايشان در عدت كمتر از دو طايفه مذكورهاند .
چهارم نصيرى اين جماعت در كوهستان هزاره و بند بربر و بدخشان فراوانند .
پنجم يهود در غايت قلت و نهايت ذلتند .
ششم گروه هنود ايشان از فرق ديگر كمترند و در غايت قلتند .
قبايل و عشاير ( خراسان ) از حساب بيرون و از حيز احصا افزون ( است ) من جمله از طوايف قزلباش قريب به چهل هزار خانه در آن ديار سكونت دارند . و از قبايل اكراد قريب پنجاه هزار خانوارند . و از عشاير عرب كه در زمان ملوك امويه و خلفاء بنى عباس بدان ولايت آمدهاند اكنون زياده از شصت هزار خانوار مىباشند .
از ايلات هزاره و تيمنى و تيمورى و جمشيدى از حد جبال باميان تا نزديك خواف و باخرز از صد هزار خانوار افزونند .
طايفه افغان كه ايشان متفرق به دو فرقهاند : اول ابدالى ايشان را درانى نيز گويند سلطنت افغان در اين طايفه است اين گروه صد هزار خانوارند .
دوم غلجائى و اين طايفه آنچه در ولايت خراسان مىباشند قرب بسى هزار خانوارند .
و فرقه اوزبك و تركمان اين گروه آنچه در ولايت سرخس و بادغيس و مرو
رياض السياحة ( فارسى ) — صفحة 143
مساهمون: زين العابدين شيروانى
ص١٤٣