دين جنگهاى مردانه و ترددات دليرانه نمود اكثر سپاه كفار از تيغ مجاهدان جلادت شعار جان به مالكان دوزخ سپردند و غازيان اسلام بتيغ بىدريغ وجود چندين هزار معاندان را از لوح هستى ستردند چون سعد از معظمات امور آن ولايت بپرداخت برادر خود سلمه را در مسند حكومت متمكن ساخته رايت مراجعت بصوب ديگر افراخت پيوسته گماشتگان ملوك بنى اميه آن را ضبط مىنمودند چون كاركنان قضا دولت آن گروه بىشكوه را از صفحه روزگار زدودند زمام حكومت آن ولايت به كف كفايت اولياء بنى عباس افتاد در زمان خلافت ايشان عامل ارمنيه در آن مكان حكم نمودى و گاهى حاكم آذربايجان حكم فرمودى در اواخر دولت بنى عباس ملوك شيروان ظهور نمودند و به روايت ديگر در زمان چنگيزيه ظهور فرمودند بعد از انقراض دولت آن طايفه سلاطين صفويه اقتدار داشتند و در زمان سلطان محمد صفوى چندى روميه رايت حكومت افراشتند ، فى شهور سنه هزار و پانزده شاه عباس ماضى از روميان استرداد فرمود بعد از انقراض دولت صفويه روميه آن ملك را گرفتند نادر شاه والاجاه جبرا و قهرا از ايشان انتزاع نمود چون شوكت نادرى درگذشت از آن زمان تا اين اوان ديار شيروان ملوكالطوايف گشت .
اكنون كه سنه هزار و دويست و سى و هفت است اكثر آن بلاد در تحت تصرف روسيه و قليلى در ضبط طايفه خوانين چوپانيه است .
حاصل آنكه ولايت شيروان در اغلب زمان مقر خوانين ذى شوكت و مركز خواقين صاحب حشمت بوده بوفور مردان و كثرت شجاعان از ساير بلاد گوى مسابقت ربوده مسكن طوايف مختلفه تمامى ترك زبان و شجاع و دليرند در تناسب اعضاء و صباحت پيكر دلپذير ، بيشتر مردمش مذاهب اربعه دارند شيعهمذهب و عيسوى و موسوى نيز بسيارند از عشاير عرب و قزلباش و خان چوپانلو قريب به صد هزار خانوار و در شجاعت و مردانگى مانند رستم و اسفنديارند در سخاوت و مروت وحيد اهل روزگار اما از فضائل انسانى دور و از معارف نفسانى مهجورند ، حاصل ديوانى آن ديار در روزگار چنگيز خان هفتصد و سى و چهار تومان مغولى بوده بعد از انقراض
رياض السياحة ( فارسى ) — صفحة 118
مساهمون: زين العابدين شيروانى
ص١١٨