گلزار دوم در ذكر بلاد ارمنيه اصغر
بر حافظان حدود خبر و مستحفظان شعور ( ثغور ) سير مخفى نماند كه ديار ارمن بر دو قسم است ارمنيه اكبر و ارمنيه اصغر اما ارمنيه اكبر داخل ولايت روم است ذكر آن مرزوبوم در طبق احوال روم مذكور خواهد شد و اما ارمنيه اصغر از ايرانست و آن ولايتى است دلگشا و مملكتى است روحافزا مشتمل است بر بلاد مشهوره و نواحى معموره و چمنهاى خوش و مراتع دلكش آبش بس معتدل و هوايش به برودت مايل اكثر آن از اقليم چهارم و قليلى از اقليم پنجم ، كوهستان آن مكان بيشتر از بيابانست محدود است از طرف مغرب بديار بكر و ارمنيه كبرى و از سمت مشرق بآذربايجان و از جانب جنوب بكردستان و از جهت شمال به اران ، طولش قريب هشتاد فرسخ و عرضش هفتاد فرسخ مسكن طوايف بسيار و گروه بيشمار است خلقش در صباحتمنظر و تناسب اعضا از ساير جاها ممتاز و مستثنى است و برين مدعا شيرين شورانگيز دليل و گواست قبل از بعثت عيسى بر كيش صائبيه و زردشتيه بودند چون آن حضرت مبعوث گشت دين او را اختيار كردند تا آنكه رايت اسلام سر بر سپهر مينافام كشيد وصيت ملت بيضا بشرق و غرب عالم رسيد اكنون صاحبان مذاهب مختلفه در آن ديار بسيار هستند منجمله جمعى يزيد بن معاويه و ابليس را مىپرستند و گروهى عيسوى ملتند و ايشان را ارمنى گويند و اين فرقه اهل حرفه و زراعتند و جمعى ديگر موسوىاند اين طايفه در غايت قلت و كمال ذلتند ، و زمرهاى نصيرىاند اين جماعت از فرق مذكوره كمترند و گروهى ديگر شيعه