خط استوا است كه باصطلاح اهل هيئت ماورا ، خط استوا گويند و عمارت آن قريب شانزده درجه و كسرى باشد در عرض جنوب و بقول بطلميوس سيصد و شصت و پنج فرسخ بود ، و در آن مداين و قصبات بسيار و جبال و انهار بيشمار است هوايش در غايت حرارت و خلقش بهايم صفتاند . قسم دوم موضعى چند است كه آن را ماوراء اقاليم سبعه خوانند و عمارت آن از پنجاه درجه و ثلثى كه آخر اقاليم هفتم است ، بقولى تا عرض شصت و شش درجه باشد و فراسخ آن به حساب بطلميوس حكيم چهارصد و هشتاد فرسخ و نيم است ، در آن ديار ولايت بسيار است و ، نهايت روز آن مملكت به بيست و دو ساعت مىرسد مردمش بسان سباع زندگانى كنند و از اهالى ساير اقاليم نفور دارند چون از آن معموره بگذرند از شدت برودت و كثرت برف پيشتر نتوانند رفت حيوانات و نباتات در آنجا موجود نيست و اللّه اعلم بحقايق عالم الامر و الخلق .
روضه اول مشتمل بر يك سفر و چهار حديقه است
سفر در تفصيل احوال ايران بر سبيل اجمال
بر ضماير معماران امصار اخبار و سراير مهندسان ديار آثار پوشيده و مخفى نماند كه در قديم الزمان ايران را فارس مىگفتند چه پارس بن پهلوان بن سام بن نوح عليه السّلام آن ملك را آباد نموده باسم خويش مسمى فرمود تازيان پا را مبدل كرده فارس گفتند شيخ ابن حجر عسقلانى شارح متن صحيح بخارى در شرح باب من تكلم بالفارسية ذكر كرده كه :
الفارسية نسبة الى فارس بن عامور و قيل عامر بن يافث ابن نوح عليه السلام ، و قيل نسبة اهل الفارس الى رام بفتح الراء و قيل بذرام بفتح الباء و ذال المعجمة ، باى تقدير هو ابن ارفحشد ابن سام بن نوح عليه السلام و انه والد بضعة عشر ولد كلهم كانوا رجالا فارسا شجاعا الفرس بالفروسية و كان دينهم الصابية ثم تجسسوا و بنوا بيت النيران و كانوا اهل الرئاسة و تدبر للحرب و حسن المملكة و وضع الاشياء فى مواضعها و هى الرسل و اللطافة و النظافة و تأليف الطعام و الطيب .
جمعى از مورخان گويند فارس بن طهمورث بن كيومرث آن ملك را معمور نمود . عموم اهل سير در خصوص اين خبر متفقند كه چون فريدون بن اثفيان بن جمشيد ممالك محروسه