ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ
( 40 )
شعر [ صبر بر جور رقيبت چه كنم گر نكنم ]
صبر بر جور رقيبت چه كنم گر نكنم * عاشقان را نبود چاره بجز مسكينى
و اگر نكتهسنج و اشارت فهم باشى تمام اخلاق حميده را بدين گونه هفت مرتبه است ، از آنكه سالك را هفت سير است و در ضمن هر يك اوصاف وجوديه به كمالى رسد و سالك را مقامى شود .
مناسب آمد كه در همين مقام بيان مراتب مذكوره شود . اگر چه در نظر بود كه آخر كتاب به اين مطلب اشارت رود .
در بدايت بيان عوالم نمائيم و ثانى بسير آئيم . بايد دانست كه مراد از عوالم چيست ، همان مراتب هفتگانه است كه وجود در هريك به مقتضاى همان رتبه مشهود و متجلى است .
اول وجود مطلق لا به شرط كه بلا اول است و بلا آخر . و ديگر عالم اسماء و صفات ، كه اول تجلى ذات وجود است و تعين اول ، و باصطلاح ديگر فيض منبسط ، و به اصطلاحى عقل اول و مقام احديت ، و به عبارت ديگر وجود به شرط ، كه اعم است از شرط اطلاق و شرط تقييد . وجه اعلاى او را كه اطلاق است ولايت خوانند و جنبه ادناى او را كه تقييد است رسالت دانند . و اين دو وجه را به احديت و واحديت تعبير كنند . تفصيلش مخالف قانون انتخاب است و منافى با وضع كتاب . وسيم عالم اعيان ثابته كه آن را غيب مطلق گويند ، بعالم علم مشهور است و شرحش در كتب قوم مسطور . و چهارم عالم جبروت كه تفسير بمثال مطلق كنند . و پنجم