و الجمع غاية مقامات السالكين ، و هو طرف بحر التوحيد .
يعنى : ( جمع ) غايت مقامات است در سير الى اللّه و فى اللّه - چنان كه مذكور شد - چرا كه او بعد از ترقّى از حضرت واحديت است به سوى احديت ، و مقامى نيست اعلاى از او . پس بعد از اين مىباشد سير به خداى تعالى از خداى تعالى ، و مىباشد تدلّى .
و شكّى نيست كه اين مقام اعلا مقامى است ، و از اين جهت است كه گفته مىشود آنكه : « نبىّ را مقام ولايتش اعلاست از مقام نبوّتش . » يعنى آنكه حيثيت ولايت او - كه باطن نبوّت و روح اوست - فوق حيثيت نبوّت اوست - كه او ظاهر ولايت اوست - پس به درستى كه در مقام نبوّت او مىباشد سير او از حقّ به حقّ ، و در اين مقام سير او سير حقّ است ؛ پس او اعلاست .
و معنى بودن جمع « طرف بحر توحيد » نهايت اوست كه نيست بعد از آن نهايت چيزى ؛ پس اگر سير كند در اين مقام ، نمىباشد سير او مگر رجوع از حقّ به سوى خلق .
انيس العارفين ( تحرير منازل السائرين ) ( فارسى ) — صفحة 566
مساهمون: على اوجبى
ص٥٦٦