كه بيرون رفته است او از رتبهء مخلوقيت .
« بعد از صحّت تمكين » به شهود حقّ در تمامى صور و مراتب . « 1 » پس محتجب نمىشود به خلق از حقّ ، از جهت فناى رسوم خلقيه در شهود او ؛ پس نمىبيند مگر حقّ را متجلّى در صور اكوان و متعيّن به رسوم او در مقام بقاى بعد از فنا ، « 2 » مىبيند رسوم را قائم به حقّ ( و ) موجود به او ؛ پس مىبيند آن رسوم را صور اسماى او « 3 » - حقّ به حسب حقيقت و خلق به حسب تعيّنات - پس واقع نمىشود به رؤيت آن رسوم در تلوين ؛ پس به درستى كه او نظر مىكند به سوى آن رسوم به نظر عدم ، موجود به وجود حقّ .
و اين معنى « برائت است از تلوين . » چرا كه او نمىبيند از براى آن رسوم وجودى غير وجود حقّ تا واقع شود بر او اسم سوى ؛ و تلوين اثبات سوى است .
« و خلاص است از شهود ثنويت . » زيرا كه ثنويت اثبات موجودى است غير حقّ ، و او نمىبيند موجودى را غير حقّ . زيرا كه كلّ معدوم است در شهود او ، موجود است به حقّ . پس موجودى نيست در شهود او به حقيقت مگر يكى .
« و تنافى است از احساس اعتلال . » يعنى تباعد است از احساس رسم خود . زيرا كه بتحقيق « 4 » كه فانى شده است رسم او در حال فنا ؛ پس احساس نمىكند به او ؛ و خلعت داده شود از وجود حقّانى بر او رسم معارى كه او به او موجود است ؛ پس عين او از شئون ذاتيه است از براى حقّ ، و وجود او وجود حقّ است - چه جاى از صفات و افعال او - پس به درستى كه آن صفات و افعال توابعاند از براى وجود ؛ پس هرگاه بوده باشد وجود وجود حقّ ، پس سزاوار است آنكه بوده باشد صفات و افعال قائمه به وجود صفات حقّ و افعال او .
هامش
( 1 ) . اصل : - بعد از . . . مراتب .
( 2 ) . ك : فلا يرى إلّا الحقّ متجلّيا في صور الأكوان ، مفنيا بتجلّيه رسومها ، بل يريها صور تجلّياته ، و في مقام البقاء بعد الفناء .
( 3 ) . اصل : - او .
( 4 ) . اصل : تحقيق .