و الدرجة الثانية : تجريد عين الجمع عن درك العلم .
يعنى : تجريد حقيقت جمع از ادراك علمى . پس به درستى كه علم از بقاياى رسوم است ؛ چرا كه علم صفت است ، و وجود صفت اقتضا مىكند بقاى موصوف را . پس مادام كه باقى باشد ادراك علم ، باقى است رسم « 1 » عالم ، و جمع نمىباشد به محو رسوم و آثار .
و صاحب اين درجهء از تجريد مىباشد هميشه خالى از اعتبار علم رسمى و او حال مجذوبان و مولّهان است ؛ و جائز است آنكه بوده باشد « درك » - به فتح راء - كه مقابل باشد به « درج » از جهت انحطاط رتبهء « 2 » علم رسمى از درجهء جمع . پس به درستى كه او اعلاست از هر عالىاى .
و الدرجة الثالثة : تجريد الخلاص من شهود التجريد .
پس به درستى كه او اگر مشاهده كند تجريد خود را ، مىباشد شهود او شاهد به بقاى رسم او . پس نمىباشد مجرّد ؛ پس سبيل او آن است كه مشاهده نكند تجريدى را و نه مجرّدى را ، از براى استهلاك او در عين جمع به فناى محض . پس خالص مىشود و صاف مىگردد از تلوين و باقى مىماند حقّ شاهد و مشهود به ذات خود از براى ذات خود .
هامش
( 1 ) . اصل : - رسم .
( 2 ) . اصل : - رتبهء .