نزول است .
« بلوغ چيزى است كه وراى حجاب است » يعنى حجاب علم .
« به وجود » يعنى به شهودى از مشاهدهء الهيه ؛ و او اطّلاع است بر چيزى كه در عين است از اسرار به شهود ؛ و او شهود چيزى است كه در اعيان ثابتهء در عين حقّ است .
پس احتراز كرد به قول خودش كه : « في هذا الباب » از مكاشفهء علميه در مقام سرّ در حالت قرب و نزديكى . پس به درستى كه آن مكاشفهء علميه از وراى حجاب است - يعنى خلف حجاب است - و از كشف صورى ؛ پس به درستى كه او نيست از طريق « 1 » در چيزى ، بلكه از عالم امثال است ، و در اغلب منع مىكند سالك را از سلوك ؛ و از اين جهت است كه مشترك است در او اهل ملل همهيشان . « 2 »
و هي على ثلاث درجات :
الدرجة الاولى : مكاشفة تدلّ على التحقيق الصحيح
- و هي أن تكون مستديمة - فإذا كانت حينا دون حين لم يعارضه تفرّق ، غير أنّ العين ربّما شاب مقامه ، على أنّه قد بلغ مبلغا لا يلفته قاطع ، و لا يلويه سبب ، و لا يقتطعه حظّ ؛ و هي درجة القاصد ؛
الدرجة الثانية : فإذا استدامت فهي الدرجة الثانية .
( يعنى : مكاشفهاى است كه دلالت كند بر ) « تحقيق صحيح » و او مطالعهء تجلّيات اسماى الهيه است ؛ و از اين جهت است كه تأنيث آورد ضمير عائد به سوى او را به اعتبار معنى ، پس گفت : « و هي تكون مستديمة » ؛ يعنى تحقيق صحيحى كه
هامش
( 1 ) . اصل : - از طريق .
( 2 ) . كشف صورى عبارت است از : « كشف برازخ سفليه و اشباح برزخيه و صور مثاليه كه سفلاى همهء برازخ و ملكوتات و واسطه در ميانهء مفارقات و مادّيات است به يكى از طرق حواسّ خمسه ، در بيدارى باشد يا در خواب » . ر . ك : انوار جليّه ، ص 184 . و امّا كشف معنوى همان ظهور معانى غيبى و حقايق عينى است .