« و غرق مىكند نهايات خبر را در بدايات عيان ؛ » يعنى غايت و نهايت آنچه حاصل شده است از براى او از معارف به علم نقلى حاصل از اخبار كتاب و سنّت ، غرق مىكند او را اين صفا در مبادى عيان به فنا ؛ يعنى كلّ آنچه شناخته است از تعريفات الهيه به خبر مىبيند او را به عيان ؛ پس ناچيز و زائل مىشود حجاب علم به نور عيان .
« و درنورديده مىشود خسّت تكاليف در عزّ ازل . » خسّت تكاليف ديدن تكاليف است ، تكليفات از خداى تعالى بر عبد ؛ چرا كه او مىبيند آن تكاليف را به عين خليقه ؛ پس هرگاه گرديد حقّ سمع او و بصر او ، مىبيند او را به عين حقيقت افعالى كه صادر است از خداى تعالى ، ملتذّ مىشود به آن افعال ؛ چرا كه آن افعال تجلّيات فعلى است از خداى تعالى ، صادر است از صفات الهيهاى كه « 1 » تجلّى كرده است در صور صفات عبد . پس زائل مىشود خسّت تكاليف و بودنش تكاليف ، و ظاهر مىشود شرف آن تكاليف و بودنش تجلّيات الهيه . چرا كه آن تكاليف نسبتهاى شريفهاى است از عبد به سوى خداى تعالى به سبب مظهريت عبد از براى آن تكاليف ، و بودن او محلّ تجلّى آن تكاليف .
پس منطوى و درنورديده مىشود خسّت آن تكاليف به اين صفا در « عزّ ازل » ؛ يعنى محو مىشود ذلّ آن تكاليف در عزّ بقاى حقّ نزد تجلّى او در مجلاى عبد ، و قائم مىشود به مقام خسّت تكاليف و ذلّ عبد به تكاليف شرف تكاليف « 2 » و عزّت عبد به او ، از براى مظهريت عبد « 3 » از براى تكاليف و از براى خداست عزّت و از براى رسول اوست و از براى مؤمنين است « 4 » .
هامش
( 1 ) . اصل : - كه .
( 2 ) . اصل : + است .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . ترجمهء آيهء 8 سورهء منافقون :وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَاست .