و پوشيده نماند كه شيخ رضى اللّه عنه در اين كلام نزع خافض كرده است و ايقاع نموده است فعل را به نفس خود به طريقهء قول خداى تعالى كه :
وَ اخْتارَ مُوسى قَوْمَهُ
« 1 » به فتح ميم ؛ أى من قومه ، و الّا حقّ تركيب اين بود كه بگويد : « الذى أمطر على سرائر العارفين » مثل قول خداى تعالى كه :
وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ مَطَراً
« 2 » .
و تشبيه كرد آن معارف و حقايق را به غمايم ، از جهت ترشيح استعارهء امطار « 3 » از براى افاضه ، و مطر از براى حكمت . و در اين اشارت است به آنكه آن معارف و حقايق ، موهبى است مثل مطر ، نه مكتسبى .
و ألاح لهم لوائح القدم في صفائح العدم .
تشبيه كرده است در اين عبارت ، اعيان عارفين را قبل از وجود آن اعيان در عالم شهادت - كه نقش كرده شده است آن اعيان را به معارف كامنهء در غيب ذات ، كه منجلى و ظاهر است تصوّر آن معارف در امّالكتاب - به صفايح ؛ يعنى : روشن كرد از براى عارفين و ظاهر گردانيد بر ايشان انوار قدم را به كشف ، كه او سبحات وجه كريم اوست ، به تجلّى ذات اقدم در حقايق اعيان ثابتهء در عدم .
و بعضى از اكابر نقل كردهاند كه در شرح امام عارف ، عفيف الدين تلمسانى « في صحائف العدم » واقع شده است به جاى « صفائح العدم » و اين هر دو عبارت متقاربالمعنىاند ، و فرموده كه : آنچه ما يافتيم در كلّ نسخ متن و در نسخهاى كه پيش مصنّف خوانده شده بود « صفائح » يافتهايم . « 4 »
هامش
( 1 ) . اعراف / 155 .
( 2 ) . اعراف / 84 .
( 3 ) . اصل : - استعارهء امطار .
( 4 ) . در نسخهء چاپى شرح تلمسانى نيز واژهء يادشده به شكل « صفائح » ثبت شده ، و در پاورقى نيز به نسخه بدلى به شكل « صحائف » اشاره نشده است . شرح عفيف الدين سليمان التلمسانى على منازل السائرين ، ص 48 .