بيرون رفت موسى عليه السّلام كه اقتباس كند آتش را ، چنان كه اشارت كرده است خداى تعالى در قول خودش كه :
قالَ
« 1 »
لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ ناراً لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْها بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ . فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ مِنْ شاطِئِ الْوادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يا مُوسى إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ
« 2 » . پس ندا كرد او را پروردگار او ، پس مقرّب نمود او را و « برگزيد او را از براى نفس خود . »
« و باقى گذاشت از او رسمى معار ؛ » يعنى بقيّهاى از او كه به آن بقيّه مختصّ شد به جلال ؛ و از جهت اين بقيّه تفضيل يافته است بر او نبىّ ما - محمّد مصطفى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - و ذهاب كرده شده و مرتفع شده است به كمال ؛ پس به درستى كه موسى عليه السّلام را عطا كرده شد عالم جلال و قهر قبض ؛ و از اين جهت بود كه قياس كردند بنى اسرائيل از او چيزى را كه قياس كردند او را ، و مبتلا شدند به چيزى كه مبتلا شدند ، و حرام شد بر ايشان چيزى كه حرام شد ، و چشيدند از بلا چيزى را كه چشيدند تا آنكه كشتند نفسهاى خود را ، و مسخ شدند به صورت ميمون و خنازير .
و مخصوص شد عيسى عليه السّلام به عالم جمال و لطف و بسط ، و از اين جهت بود كه بود او عليه السّلام بشّاش و منبسط و نيكواخلاق ، نه مقاتله كرد و نه مقاتله كرده شد ؛ و حرام شد بر نصارا قتال ، و تكليف كرده نشدند ايشان به چيزى كه در او مشقّتى باشد .
و امّا رهبانيت ، پس به درستى كه تكليف نموده بودند او را نفسهاى خودشان ، چنان كه خبر داده است خداى تعالى از ايشان به قول خودش كه :
وَ جَعَلْنا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَ رَحْمَةً وَ رَهْبانِيَّةً ابْتَدَعُوها ما كَتَبْناها عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللَّهِ
« 3 » .
و امّا پيغمبر ما عليه السّلام پس عطا كرده شد جمع بين الجمال و الجلال را ، و مخصوص شد به كمال تامّ ، و داده شد جوامع كلم « 4 » را از براى تتميم مكارم اخلاق .
هامش
( 1 ) . اصل : إذ قال .
( 2 ) . قصص / 30 - 29 .
( 3 ) . حديد / 27 .
( 4 ) . مضمون حديث : « اوتيت جوامع الكلم » است . ر . ك : بحار الأنوار ، ج 73 ، ص 274 ، ج 83 ، ص 277 .