باب الثقة
قال اللّه تعالى :
فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ
« 1 » .
يعنى : نينداخت مادر موسى ولد خودش را در دريا مگر از براى حسن ثقهء به خداى تعالى ، و اگر نمىبخشيد او را خداى تعالى ثقهء به خود ، هرآينه نمىكرد او را .
[ معناها ]
الثقة سواد عين التوكّل ، و نقطة دائرة التفويض ، و سويداء قلب التسليم .
اين استعاراتى است لطيف ، اراده كرده است به او آنكه از مقوّمات اين مقامات ثلاثه ، ثقه است ؛ به اوست تقوّم و حيات آن مقامات ، و بر اوست مدار آن مقامات ، « 2 » همچنانكه چشم به سواد چشم است كه مىبيند ، و دايره بر مركز دور مىكند ، و قلب به سويدا زنده مىشود ؛ پس ثقه از براى سه مقام به منزلهء روح است از براى بدن .
و هي على ثلاث درجات :
الدرجة الاولى : درجة الإياس
، و هو إياس العبد من مقاواة الأحكام ليقعد عن منازعة الأقسام ، و ليتخلّص من قحة الإقدام .
« ثقه » وثوق است به حكم خداى تعالى ، و به درستى كه ممكن نيست وقوع چيزى خلاف آنچه حكم كرده است خداى تعالى با او ، و فرموده است امير المؤمنين علىّ رضى اللّه عنه كه : « بدانيد دانستن يقينى ، آنكه حقّتعالى نگردانيده است از براى عبد - و گرچه كه عظيم باشد حيلهء او ، و قوىّ باشد كيد كردن او ، و سخت باشد طلب كردن
هامش
( 1 ) . قصص / 7 .
( 2 ) . ك : بها يتقوّم ، و عليها مدارها ، و بها حياتها .