بوده باشد محبوب ، همچنانكه گفته شده است . كه : « هر چيزى كه مىكند او را محبوب ، محبوب است . » « 1 »
و إجابة دعوة الوعد جهدا .
يعنى : ( و اجابت وعد است ) به سعى بليغ به بذل جهد و طاقت در امتثال امر و طاعت ، يا به تعبّد و يا به طلب از براى وصول به سوى موعود ، و سماع صاحبش از براى طلب راست شدن وعده ، و طلب درخشيدن برق وصل است ؛ و مصحوب اوست تملّق از براى طلب نزول مطلوب و طلب عطوفت و مهربانى نمودن محبوب .
و بلوغ مشاهدة المنّة استبصارا
يعنى : بلوغ سامع در استبصار او به نور بصيرت آنكه مشاهده كند جميع آنچه جارى مىشود بر او - از نعمت و نقمت و راحت و مشقّت و نفع و ضرر - منّتى از خداى تعالى « 2 » و نعمتى از فضل او كه جارى شده است بر او از غير استحقاق از او .
امّا نعم و راحات « 3 » و منافع و موافقات ، پس از محض امتنان است .
و امّا نقم و شدايد و مضارّ و مخالفات ، پس از براى اختصاص اوست به امتحان .
پس به درستى كه اهمال از خوارى « 4 » و خذلان است . ( شعر ) :
لئن ساءني أن نلتني « 5 » بمساءة * لقد سرّني أنّي خطرت ببالك
و مصحوب مىشود او را تواضع و رضا .
هامش
( 1 ) . ك : + و قيل :و كلّ لذيذة قد نلت منه * سوى ملذوذ وجدي بالفراق( 2 ) . اصل : - تعالى .
( 3 ) . اصل : راحت .
( 4 ) . اصل : خارى .
( 5 ) . ك : لئن ساءني ذكراك لي .