تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح مثنوى ( فارسى ) — صفحة 564

مساهمون:

ص٥٦٤
فلك دوم همان فلك ثوابت يعنى محلّ كواكب ثابته است . هفت فلك ديگر هريك حامل يك سيّارهء خاص‌اند . الهام : افاضهء معانى به دل سالك بدون اكتساب و فكر و استفاضه انسان كامل : انسان كامل ، برترين مصداق انسان است . عرفا تعابير متفاوتى در اين‌باره دارند . نسفى كه كتاب مستقلّى در اين‌باره دارد ، بر آن است كه او بايد چهار ويژگى را به كمال دارا باشد : اقوال نيك ، افعال نيك ، اخلاق نيك و معارف . آنچه همگان بر آن اتّفاق دارند اينكه در هر زمانى يك انسان كامل وجود دارد . اوتاد : جمع « وتد » ( - ميخ ) بزرگان طريقت كه در راه سير و سلوك ثابت‌قدم‌اند . اوليا : جمع « ولىّ » به معنى دوستان و ياران ؛ « نزد عرفا ، اولياء بعد از انبياءاند كه من عند اللّه مؤيّد به حالات و مكاشفات گشته‌اند و باقى خلايق را دسترسى بدان نيست . لاجرم خواستند كه احوال اين طايفه را از ديدهء كوته‌نظران نااهل مخفى كنند و چون آنان امناء اللّه‌اند و نبايد غير اهل به آنها اطّلاع يابد ، لذا به واسطهء اصطلاحات رمزى ، احكام اللّه را بيان مىكنند » فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبيرات عرفانى ، صص 156 - 157 . اهل عرفان - عرفا اهل عقل - فلسفى بت : مجسمه‌ها و هيكلهايى كه به‌عنوان سمبل و نمودار جمال و كمال معبود مىتراشيدند و به عبادتشان مىپرداختند . در اصطلاح هر چه از محبوب و مطلوب اصلى بازدارد و به خود مشغول سازد . نسفى ، بتهاى آدمى را هفت مىداند كه دوستى نفس اساس آنها و آن شش بت ديگر ، سه بت عوام : شهوت شكم ، شهوت فرج و شهوت دوستى فرزند و سه بت خواص : دوستى و آرايش ظاهر ( - بت صغير ) ، . . . ( بت كبير ) دوستى مقام و جاه ( - بت اكبر ) . ر . ك : انسان كامل ، ص 54 . بروج : جمع « برج » . در قديم فلك را 12 بخش مىدانستند . هر بخش « برج » نام داشت . اين 12 برج عبارت بودند از : حمل ، ثور ، جوزا ، سرطان ، اسد ، سنبله ، ميزان ، عقرب ، قوس ، جدى ، دلو ، حوت برهان : در منطق به دليلى گويند كه مادّه‌اش يقينى باشد و شكل و صورتش مطابق قواعد منطق . برهان دليلى است كه نتيجه‌اش يقين است .
شرح مثنوى ( فارسى ) — صفحة 564 | على اوجبى / محمد نعيم