جواب گفتن مريد و زجر كردن مر آن طعّانه را 257
[ 2073 ]
عِجْل با آن نور شد قبلهء « 1 » كرم * قبله بىآن نور شد كفر و صنم
يعنى : عجل به بركت نور مردان قبلهء كرم شد كه به بركت خاك پاى جبرئيل عزيز و محترم شد و قبلهء كرم - كه عبارت از قبلهء موسى است - بىنور حضور موسى جاى عجل و صنم شد . اگر حضرت موسى در آن جاى حاضر بودى ، هيچكس گوسالهپرستى ننمودى . پس مدار اين جهان نور مردان است و بدان نور افراد عالم ثابت و گردان است .
[ 2090 ]
جانِ شرع و جانِ تقوا عارف است * معرفت محصولِ زهدِ سالف است
يعنى : ذات عارف ، جان زهد و جان تقوا است كه شرع و تقوا بدان ذات قائم و برپاست .
[ 2091 ]
زهد اندر كاشتن كوشيدن است * معرفت آن كِشت را روييدن است
[ 2092 ]
پس چو تن باشد جهاد و اعتقاد * جانِ اين كِشتن نبات است و حصاد
زهد مانند كشتن است و معرفت مانند روييدن آن كشت و حصاد كردن است . پس محصول مانند جان
/ A 881 /
است و زهد مانند جسم و اركان . پس بعد از تكميل جان ، تهذيب جسم و اركان ، تحصيل « 2 » حاصل و تكميل كامل است .
حكمت إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً
[ 2181 ]
زين همىگويد نگارندهء فِكَر * كه بكُن اى بنده امعانِ نظر
[ 2182 ]
آن نمىگويم كه آهنكوب سرد * ليك اى پولاد بر داود گَرد
چون امعان نظر در دريافت خير و شر لازم است ؛ لهذا نگارندهء فكر كه عبارت از ذات
هامش
( 1 ) . س : قبل .
( 2 ) . س : + و .