خلاف كسى كه از خوردن شراب سالها دور افتاده است . پس آنكس را آن خوردن از ياد او برفته است . پس آنكس تدارك آن وقت هرگز نخواهد جست .
حكايت سلطان محمّد خوارزمشاه رحمه « 1 » اللّه 210
[ 874 ]
صاحبِ دلْ آينهء شش رو بوَد * حق در او از شش جهت ناظر شود
[ 875 ]
هركه اندر شش جهت دارد مَقر * نكْندش بىواسطهء او حق نظر
يعنى : صاحب دل آينهء شش روست كه حق سبحانه از هر جانب ناظر در اوست ، به جميع وجوه ، آن صاحب دل آينهء اوست كه هرجا كه حق سبحانه نظر كند اوّلا به سوى او نظر كند كه به واسطهء او به سوى غير نظر كند كه در اين شش جهت موجود است ، به واسطهء بصر آن صاحبدل حق سبحانه
/ B 611 /
به سوى آن موجود ناظر است و به سمع او سامع و به نطق او ناطق است ؛ و عقدهء « 2 » كلّيات و جزئيات اين عالم را آن صاحبدل راتق و فاتق است . « فإذا أحببته كنت سمعه و بصره » 211 عبارت از اين معيّت و اتّحاد است .
بيان آنكه كشتن خليل - عليه السلام - [ خروس را اشارت به قمع و قهر كدام صفت بود ]
[ 953 ]
سوى اضلال ابد پيغام كرد * كه برآر از قعر بحرِ فتنه گرد
يعنى : آن ابليس اشارت و پيغام اضلال ابد كرد ؛ يعنى آنكس « 3 » را كه تو آن را هميشه و ابدالآباد مضلّ خواندى ، آن را به من بده و آن مضلّ عبارت از زنان است كه زنان اضلال ابدند كه ضالّ و مضلّاند . هر فتنه كه از آن عالم در اين عالم بزاد ، از دولت زنان در اين عالم قدم نهاد ، حضرت آدم خوشهء گندم را از دولت حوّا خوردند و از دست زن حضرت يوسف هفت سال در زندان ماندند .
هامش
( 1 ) . ش : رحمة .
( 2 ) . س : عقيده .
( 3 ) . ش : كسى .