كه كدام روح است و كدام نفس . پس محك تجربه و امتحان يا به نقص اموال و بدن و يا به خسارت جاه و رنج تن در آن حرمدان بايد تا از روح و نفس هركسى امتياز نمايد كه روح در آن محك ثابت و قائم خواهد ماند و نفس از آن محك خود را دور خواهد راند كه روح فارغ از سرورى و جاه است و نفس در آن سرورى « 1 » منهمك و گمراه است .
خود برِ تو اين حكايت روشن است * كه غرض نى « 2 » اين حكايت گفتن است / A 25 /
[ 2969 ]
شير ده اى مادرِ موسى وِرا * و اندر آب افكن مينديش « 3 » از بلا
مناسبت اين بيت با ابيات سابق به آزمودن و رنج دادن موسى را و به انداختن در دريا و سلامت ماندن موسى از نفس فرعون بدان انداختن مقرّر و ثابت مىشود همچنان « 4 » انداختن روح را در درياى رياضات سلامت داشتن است آن روح را از نفس امّاره كه مانند فرعون است و امتياز دادن است آن روح را از نفس ؛ و شير دادن عبارت از تعليم و تلقين امور شريعت است .
پس معنى آن بيت چنين مىشود كه : اى مرشد كامل و صاحب تجربه ! طفل روح را شير شريعت بده و در درياى رياضت و مجاهده مانند موسى بينداز « 5 » و در آن انداختن هيچ ترس و باك مدار ، چنانچه مادر موسى حفظ و حمايت حق تعالى بارها آزموده ، حضرت موسى را شير داده ، در دريا انداخت و حق تعالى به سبب آن انداختن حضرت موسى را برگزيد و سرفراز جهانيان و عالميان ساخت .
[ 2971 ]
گر تو بر تمييزِ طفلت مولِعى * اين زمان « يا امّ موسى ! أرضِعِى » 115
يعنى : اگر تو اى طالب ! بر تمييز « 6 » يافتن طفل روح خود را مولعى و حريصى كه بعد از اين طفل روح تو تمييز « 7 » و فارق باشد ميان شير شريعت و غير شريعت ، پس تو طفل روح خود را در وقت فرصت و عدم امتحان شير شريعت بده .
هامش
( 1 ) . ش : سروى .
( 2 ) . ش : نه .
( 3 ) . س : مانديش .
( 4 ) . ش : همچنين .
( 5 ) . ش : بينداز .
( 6 ) . س : مميز .
( 7 ) . س : مميز .