يعنى : گرد كرده شده است جنّت به اعمالهاى ما كه سختاند كه ما به اعمال سخت و مكروه بهشت را گرد كرديم و در بهشت درآمديم و به شهوات خويش دوزخ را گرد كرديم كه در دوزخ به سبب شهوات خويش درآمديم .
[ 1838 ]
تخم و مايهء آتشت شاخِ تر است * سوخته آتش قرينِ كوثر است
اين بيت ، موافق اين حديث است : قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و سلّم « 1 » - : « إذا دخل أهل الجنّة الجنّة و أهل النّار النّار يقول اللّه تعالى : « من كان فى قلبه مثقال حبّة خردل من إيمان فارجعون . » فيخرجون قد امتحشوا و عادوا حما ؛ فيلقون فى نهر الحياة ؛ فينبتون كما تنبت « 2 » الحبّة « 3 » فى جميل السيل . أ لم تروا أنّها تخرج صفراء ملتوية « 4 » متّفق عليه » . 99 فرمود - عليه السلام - : وقتى كه درآيند اهل جنّت در جنّت و اهل دوزخ در دوزخ ، بگويد اللّه تعالى مر فرشتگان را كه بيرون آريد هركسى را كه در دل او مقدار ارزن باشد از ايمان . پس برآورده شوند به حالى كه سوخته باشند و گشته باشند انگشتها ، پس انداخته شوند در
/ B 74 /
چشمهء آب حيات ، پس برويند چنانچه مىرويد تخمى كه در كف سيل است . آيا نمىبينى كه آن تخم برمىآيد زرد و پيچيده در تازگى و نازكى . يا مراد « 5 » آن است كه شاخى كه آن شاخ تر است آخر حال آن شاخ البتّه در آتش افتادنى است و « 6 » آن شاخ عاقبت خشك شدنى است . پس طراوت آن شاخ سبب « 7 » افتادن است در آتش و آن چيز كه سوختهء آتش است ، آن چيز آخر حال و عاقبتالامر لايق افكندن « 8 » در آب است .
چون سفر كردم مرا راه آزمود * زين سفر « 9 » كردن ره آوردن چه بود
يعنى : چون سلوك و سفر به جانب حق كردم ، عقبهء كفر و نفاق امتحان و رهزن « 10 » راه ما
هامش
( 1 ) . س : السلم .
( 2 ) . ش : ينبت .
( 3 ) . ش : الجنة .
( 4 ) . ش : ملتويته .
( 5 ) . س : تازگى و تازگى به امر .
( 6 ) . ش : كه .
( 7 ) . س : بسبب .
( 8 ) . ش : درافكندن .
( 9 ) . س : صفر .
( 10 ) . س : ره زدن .