گرفتار شدن باز پادشاه ميان « 1 » جغدان به ويرانه
[ 1178 ]
اى بسا كس را كه صورت راه زد * قصدِ صورت كرد و « 2 » بر اللّه زد
يعنى : بسا كس را كه « 3 » صورت و ظاهر راهزن « 4 » او شده است كه ضرر صورت دانسته ، بر صورت ضرر رساند . پس آنكس فى الحقيقة آن ضرر را « 5 » بر ذات اللّه رساند كه آن صورت حقيقت اللّه است چنانچه حديث « 6 » « شتمنى بنو « 7 » آدم و آذانى بنو « 8 » آدم » 92 وارد است و « مرضت و لم تعدنى » 93 نيز بر اين معنى دالّ است .
[ 1183 ]
جانِ كُل با جانِ جزء آسيب كرد * جان از او دُرّى ستد ، در جَيب كرد
مراد از « جان كل » ذات احد است و مراد از « جان جزء » وجود محمّد - عليه السلام - « 9 »
/ A 54 /
است كه تجلّى احد كه با ذات محمّد آسيب كرد ، از آن آسيب نور « 10 » جان محمّد - عليه السلام - پيدا « 11 » گرديد كه « أوّل ما خلق اللّه نورى » عبارت از آن جان است كه جان كل با جان جزء آسيب كرد و از آن آسيب آن نور پيدا شد .
[ 1184 ]
همچو مريم جان از آن آسيبِ جَيب * حامله شد از مسيحِ دلفريب
[ 1185 ]
آن مسيحى نه كه بر « 12 » خشك و تر است * آن مسيحى « 13 » كز مساحت برتر است
يعنى : از آسيب جان كل - كه
فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا
عبارت از آن آسيب جان كل است با جان جزء - كه عبارت از جان مريم است - مانند مسيحا پيدا شد ، « 14 » امّا نه آن مسيحا كه در اين عالم موجود بود و در خشكى و ترى مساحت مىنمود ، بلكه آن مسيحا كه از
هامش
( 1 ) . س : - ميان .
( 2 ) . ش : - و .
( 3 ) . ش : - كه .
( 4 ) . ش : راهزنى .
( 5 ) . س : - را .
( 6 ) . ش : - حديث .
( 7 ) . س : بنور .
( 8 ) . س : بنور .
( 9 ) . ش : صلّى اللّه عليه و سلّم .
( 10 ) . س : + و .
( 11 ) . س : بيدار .
( 12 ) . ش : در .
( 13 ) . ش : مسيحا .
( 14 ) . س : مانند مسيحا ميدان .