قوله :
[ ور نمانم آبْ آبم ده ز عَين ] * همچو عينين نبى هطّالتين
در حديث آمده كه : « طاوس الملائكة جبرئيل لمّا انّى مبدأ الانام فقال له لو بكى محزون فى امّته رحم اللّه تلك الامّة فقال - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : انا المحزون و امتى هى الامّة ثم طلب الزيادة على المفاده فقال [ اللّهم ] ارزقنى عينين هطّالتين « 1 » . اى ، دو چشم بسيار ريزندهء اشكها .
[ حكايت آن سه مسافر مسلمان ] . . .
قوله :
[ برفِ گوناگون جمودِ هر جماد ] * در شتاىِ بُعدِ آن خورشيدِ داد
در سرماى دورى حقّتعالى ، برف گوناگون است كه موجب افسردگى هر جماد است .
قوله :
[ بُرد حلوا پيشِ آن هر سه غريب ] * محسنى از مطبخِ « انى قريب »
يعنى ، شخص بر سنت الهى اقدام نمود كه حق تعالى مىفرمايد :
« فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ . »
« 2 »
قوله :
الكياسه و الادب لاهل المدر * الضّيافة و القرى لاهل الوبر
قرى ( به فتح قاف ) مهمان و ( به كسر ) و ( به ضم ) جمع ديه . اينجا به فتح بايد خواند .
يعنى ، كياست و ادب براى اهل شهر است و ضيافت براى صحرانشينان .
قوله :
الضّيافة للغريب و القرى * اودع الرّحمن فى اهل القرى
ضيافت براى غريب و مهمان امانت نهاده است حقّ تعالى در اهل مواضع .
قوله :
كلّ يوم فى القرى ضيف حديث * ما له غير الاله من مغيث
هر روز در مواضع ، مهمانى تو است ؛ نيست مر او را غير حقّ تعالى فريادرس .
هامش
( 1 ) نك : احياء العلوم ؛ ج 4 ، ص 118 .
( 2 ) البقرة ( 2 ) آيهء 186 : « بگو كه من نزديكم و به نداى كسى كه مرا بخواند پاسخ مىدهم . »