قوله :
چه بُزان كان شهوت او را بُز گرفت * بُز گرفتن گيج را نبْوَد شگفت
بز گرفتن ، هزل گرفتن و تمسخر كردن [ بود ] . شيخ فريد الدين عطار گويد :
ديگران را آن يكى مىگفت سخت * بُز گرفتى تو مرا اى شوربخت
قوله :
[ حقِّ تعالى داد ميزان را زبان ] * هين ز قرآن سورهء رحمان بخوان
قال اللّه تعالى :
« وَ أَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمِيزانَ . »
« 1 » يعنى ، عدل و انصاف كنيد و زبان ترازو راست سازيد و كم مكنيد ميزان را .
[ قصّهء اهل ضروان و حسد ايشان ] . . .
قوله :
جمله جُستى بازماندى از همه * [ صيدِ گرگانند اين ابله رَمه ]
طالب حريص هركجا تا گمانى بشنيد ، آنجا دويد و ندانست كه هركه يك جاست ، همه جاست . هرجايى هيچ خانه . يا حال شيخ گولگير بيان مىكند كه مىخواهد همه مريد او باشند . در مصرع ثانى ، شقّ اخير بخواهند .
قوله :
چون بكارى در زمين اصل كار * [ تا برويد هريكى را صد هزار ]
قال اللّه تعالى :
« مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ . »
« 2 »
قوله :
[ آنچنان دلها كه بُدشان ما و من ] * نعتشان شد بَلْ « أَشَدُّ قَسْوَةً »
كما قال اللّه تعالى :
« ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً . »
« 3 »
هامش
( 1 ) الرّحمن ( 55 ) آيهء 9 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .
( 2 ) البقرة ( 2 ) آيهء 261 : « مثل آنان كه مال خود را در راه خدا انفاق مىكنند ، مثل دانهاى است كه هفت خوشه برآورد و در هر خوشهاى صد دانه باشد . خدا پاداش هركه را بخواهد ، چند برابر مىكند . خدا گشايشدهنده و داناست . »
( 3 ) همان ، آيهء 74 : « پس از آن دلهاى شما چون سنگ ، سخت گرديد ، حتّى سختتر از سنگ . »