منفى است از نبى و مسند به حقّتعالى ، و نظر هركس به اسناد حقيقى نمىرسد .
قوله :
آب از سر تيره است اى خيرهچشم * [ پيشتر بنگر يكى بگشاى چشم ]
لفظ چشم در هر دو مصراع قافيه شده ، چون تمام كلمهء خيرهچشم به معنى شوخ است ، تكرار قافيه لازم نيايد .
در حكايت آن مدّاح كه از جهت ناموس . . . الخ
قوله :
[ ريع آن را نى حد و نى عد بوَد ] * كمترين دانه دهد هفتصد بوَد « 1 »
كما قال اللّه تعالى :
« مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ . »
« 2 »
قوله :
[ وارهيده از جهان عاريه ] * ساكن گلزار [ و ] « عَيْنٌ جارِيَةٌ »
[ اشارت است به آيهء ] :
« فِي جَنَّةٍ عالِيَةٍ لا تَسْمَعُ فِيها لاغِيَةً فِيها عَيْنٌ جارِيَةٌ . »
« 3 »
قوله :
شاهدِ شاهد هزاران هر طرف * [ در گواهى همچو گوهر بر صدف ]
اى ، گواه حاضر .
[ قوله ] :
[ از شكافى كه ندارد هيچ وَهْم ] * صاحبِ خانه « 4 » ندارد هيچ سهم
شخصى صاحبدل از دريافت همسايگان كه اهل اللّه باشند ، حصه ندارد كه از كدام راه
هامش
( 1 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ؛ و مصرع اوّل آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد .
( 2 ) البقرة ( 2 ) آيهء 261 : « مثل آنان كه مال خود را در راه خدا انفاق مىكنند ، مثل دانهاى است كه هفت خوشه برآورد و در هر خوشهاى صد دانه باشد . خدا پاداش هركه را بخواهد ، چند برابر مىكند . خدا گشايشدهنده و داناست . »
( 3 ) الغاشية ( 88 ) آيات 10 - 12 : « در بهشتى برين ، كه در آن سخن لغو نشنوى ، و در آن چشمهسارها روان باشد . »
( 4 ) در نسخهء ق : + و .