[ ديگرباره ملامت كردن اهل مسجد ] . . .
قوله :
[ گفت حقّ ز اهل نفاق ناسديد ] * « بأسُهم ما بينهم بأس شديد »
قال اللّه تعالى :
« بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ [ شَتَّى ] . »
« 1 » يعنى ، كارزار منافقان با يكديگر سخت است ، اما با رسول خدا - ص - چون حرب كنند ، بددل و ترسان شوند . تو پندارى ايشان را مجتمع و متّفق و حال آنكه دلهاى ايشان پراكنده [ است ] .
[ قوله ] :
عازلانشان از وغا واراندند * [ تا چنين حيز و مخنّث ماندند ]
از عاذلان ، مردمان خدا خواسته .
قوله :
زانكه « زادوكم خبالا » گفت حقّ * [ كز رفاق سست برگردان ورق ]
قال اللّه تعالى :
« لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ ما زادُوكُمْ إِلَّا خَبالًا . »
« 2 » اگر بيرون آمدندى ، ميان شما نيفزودندى شما را مگر تباهى ديدى . در شأن منافقان وارد شد .
[ گفتن شيطان قريش را ] . . .
قوله :
[ همچو شيطان در سپه شد صد يكم ] * خواند افسون كه « انّنى جار لكم »
اشارت [ است ] به آيهء :
« وَ قالَ لا غالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَ إِنِّي جارٌ لَكُمْ فَلَمَّا تَراءَتِ الْفِئَتانِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيْهِ وَ قالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرى ما لا تَرَوْنَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ وَ اللَّهُ شَدِيدُ الْعِقابِ . »
« 3 »
قوله :
گفت حارث اى سراقه شكلْ هين * [ دى چرا تو مىنگفتى اين چنين ]
هامش
( 1 ) الحشر ( 59 ) آيهء 14 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .
( 2 ) التّوبة ( 9 ) آيهء 47 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .
( 3 ) الأنفال ( 8 ) آيهء 48 : « و گفت : امروز از مردم كسى بر شما پيروز نمىشود و من پناه شمايم . ولى چون دو فوج روبهرو شدند او بازگشت و گفت : من از شما بيزارم ، كه چيزهايى مىبينم كه شما نمىبينيد ، من از خدا مىترسم كه او به سختى عقوبت مىكند . »