دفتر سوّم
قوله :
اى ضياء الْحقّ حسام الدّين بيار * [ . . . ]
يعنى ، از روى ارادت بيار كه دفتر سوّم منظوم شد .
قوله :
[ . . . ] * اين سوم دفتر كه سنّت شد سه بار
اشارت به قول مشهور است كه : « ما من شىء قد سنّي الا و بثلاث . « 1 » » و سنت تثليث آن است كه يك بار شستن اعضا ، اباحت صلاة حاصل است و در تضعيف آن اجر مضاعف مىگردد و تثليث در طهارت جوارح ، مخصوص حضرت مصطفى - ص - و ساير انبياست . كما روى « انّه - عليه السّلام - توضّأ مرّة مرّة ، فقال : هذا وضوء من لا يقبل الا الصّلاة إلّا به ؛ ثمّ توضّأ مرّتين ، فقال : هذا وضوء من مضاعف الأجر مرّتين . ثمّ توضّأ ثلاثا ، فقال : هذا وضوئى و وضوء الأنبيا من قبلى « 2 » . »
قوله :
قوّتت از قوّت حقّ مىزهد * [ نه ازْ عروقى كز حرارت مىجهد ]
ظاهرا شيخ ضياء الحقّ عذر مىگفته [ كه ] از خستگى تن قاصرم در ضبط معانى و الفاظ اين كتاب فيض نصاب ؛ مولوى تحريض مىفرمايند جناب شيخ را به التفات مجلّد ثالث .
قوله :
اين چراغ شمس كو روشن بوَد * [ نه ازْ فتيل و پنبه و روغن بوَد ]
اين بيت و چند بيت بر سبيل تمثيل آمده كه ، قوّت اولياى حقّ نه از اعتدال قواى بدن باشد و روشنى چراغ آفتاب نه از فتيله و روغن .
قوله :
جسمشان را هم ز نور اسرشتهاند * [ تا ز روح و از ملك بگذشتهاند ]
هامش
( 1 ) « هيچ دويى نيست كه سه نشود . »
( 2 ) اين حديث به گونههاى مختلف آمده ؛ رك : احاديث مثنوى ، ص 71 - 72 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .