خدا بر خدا هيچ احدى حسد نبرد . لهذا رسالت را كافر خوانند ؛ مثل منكر الوهيت و حاسد نگويند .
قوله :
پس به هر دَوْرى وليى قائمست * [ . . . ]
شيخ محى الدّين بن عربى امام محمّد مهدى - عليه السّلام - آخر زمان را قائم ولايت محمّدى [ ص ] مىدانند و تا وقت ظهور آن حضرت ، نايب او را در هر دورى از ادوار فلكى موجود مىداند كه به نيابت او كار مىكند . و راى شيخ بر آن قرار گرفته كه امام حىّ و قائم است . چنانچه در باب سيصد و شصت و ششم از كتاب فتوحات مىگويد كه :
« انّ اللّه خليفة يخرج من ثمرة رسول اللّه من ولد فاطمة يواطئ اسمه رسول اللّه و جدّه الحسين بن على بن ابى طالب يبايع بين الركنى و المقام شبيه رسول اللّه فى الخلق ( بفتح الخاء ) و يزل فى الخلق ( بضمّ الخاء ) « 1 » . » و در اين مقام كلام شيخ بسط تمام دارد ، به همين مقدار اكتفا كرده شد .
و شيخ علاء الدّوله نيز بر همين اعتقاد داشت ؛ كما قال : « ذكر الأبدال [ و ] أقطابهم : و قد وصل الى رتبة القطبية محمّد بن الحسن العسكرى و هو اذا اختفى دخل فى دايرة الأبدال . « 2 » » و شيخ را نيز در اينباره غلوّ و مبالغت تمام است .
پس به طور اين دو بزرگ ولى قائم - در هر دور كه مولوى به وجود آن تصريح فرمودهاند - نايب امام محمّد مهدى [ ع ] باشد و به طور ديگران [ از ] اكابر اهل سنّت جماعت نايب نبى - عليه الصلاة و السّلام .
قوله :
[ . . . ] * تا قيامت آزمايش دائمست
تا انقراض زمان ، امتحان موافق و منافق و حاسد و غير حاسد باقى است و ذات آن ولى به منزلهء محكى است كه سره [ را ] از ناسره جدا مىكند .
قوله :
هرك را خوى نكو باشد برست * [ . . . ]
هامش
( 1 ) « هرآينه ، خداوند جانشينى از نتيجهء رسول خدا ( ص ) - كسى كه فرزند فاطمه [ ع ] است و رسول اللّه [ ص ] او را ناميد و نيايش حسين بن على بن ابى طالب [ ع ] است - بيرون مىآورد . ميان « ركن » و « مقام » بيعت مىكند . در آفرينش مانند رسول خدا [ ص ] است و همواره خوشخوى مىباشد . »
( 2 ) « ياد كردى است از ابدال و اقطاب آنها : و به تحقيق ، محمد بن حسن عسكرى [ ع ] به درجه و مقام قطب نايل شد . و تا زمانى كه پنهان است ، در دايرهء ابدال داخل است . »