( [ 51 ] ) . قسمتى از آيهء 16 سورهء غافر كه كامل آن چنين است :
" يَوْمَ هُمْ بارِزُونَ لا يَخْفى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ " ؛
آن روز كه آنان ظاهر گردند ، چيزى از آنها بر خدا پوشيده نمىماند . امروز فرمانروايى از آن كيست ؟ از آن خداوند يكتاى قهّار است .
( [ 52 ] ) . سورهء الرّحمن ، آيات 1 - 4 : [ خداى ] رحمان ، قرآن را ياد داد ، انسان را آفريد ، به او بيان آموخت . اين آيه در حاشيهء نسخهء متن بود .
( [ 53 ] ) . شبسترى
( [ 54 ] ) . قسمتى از آيهء 31 سورهء بقره كه صورت كامل آن بدينگونه است :
" وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ فَقالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْماءِ هؤُلاءِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ " ؛
و [ خدا ] همهء [ معانى ] نامها را به آدم آموخت ؛ سپس آنها را بر فرشتگان عرضه نمود و فرمود :
" اگر راست مىگوييد از اسامى اينها به من خبر دهيد . "
( [ 55 ] ) . بهترين سخن آن است كه كوتاه و مستدلّ باشد ، معانى بسيار در لفظ اندك . از امثال عربى ، امثال و حكم ، ج 2 ، ص 767 .
( [ 56 ] ) و
( [ 57 ] ) . مولوى
( [ 58 ] ) . قسمتى از آيهء 21 سورهء زمر كه كامل آن بدين صورت است :
" أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسَلَكَهُ يَنابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَراهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطاماً إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِأُولِي الْأَلْبابِ " ؛
مگر نديدهاى كه خدا از آسمان آبى فرود آورد ، پس آن را به چشمههايى كه در [ طبقات زيرين ] زمين است راه داد ، آنگاه به وسيلهء آن كشتزارى را كه رنگهاى آن گوناگون است ، بيرون مىآورد ؛ سپس خشك مىگردد ، آنگاه آن را زرد مىبينى ، پس خاشاكش مىگرداند . قطعا در اين [ دگرگونىها ] براى صاحبان خرد عبرتى است .
( [ 59 ] ) . حديث از حضرت رسول - صل اللّه عليه و آله و سلّم - است : به درستى كه براى قرآن ظاهرى است و باطنى و براى آن باطن نيز باطنى مىباشد تا هفت بطن . ر . ك :
تفسير طبرى ، طبع مصر ، ج 1 ، صص 22 و 23 ؛ مستدرك حاكم ، ج 1 ، ص 555 .
مولوى گويد :
همچو قرآن كه به معنى هفت توست * خاص را و عام را مطعم در اوست
( [ 60 ] ) . اين عبارت در حاشيهء نسخهء متن بود : " من چگونه به ليلا نگاه كنم با چشمى كه به وسيلهء آن ديگران را نگاه كرده و هنوز با اشك آن را تطهير نكردهام ؟ "