گروهى نمىتواند آگاهى داشته باشد ، مگر از راه افرادى كه در آن گروه قرار دارند و نيروهاى آن را گرد محورى جمع مىكنند . و چه راست مىگويد تاريخ نگار معروف « ارنولد توينبى » : تاريخ به مبارزه طلبيدن و پاسخ گفتن به اين مبارزهطلبى از سوى امّتها و قبيلهها ، با رهبرى افرادى است كه بدون آنان ممكن نيست اين امّتها تمدّنى را تأسيس كنند .
از مدرسه مادران
قرآن كريم پيوسته تأكيد مىكند كه اين قهرمانان كه مسير تاريخ را تغيير دادهاند از مدرسه مادران فارغالتحصيل شدهاند . مقاومت مادر موسى عليه السلام در برابر رعب ، وحشت و قدرت فرعون و مبارزه با تصميمهاى ستمگرانه او را براى ما يادآورى مىكند ، چنان كه داستان حضرت مريم صدّيقه دختر عمران عليها السلام و معجزه ولادت پيامبرى از او را بيان مىكند . . . و زنان ديگر كه نقشهاى مهمّى در تاريخ رسالتهاى آسمانى داشتهاند و اين نقشها در پرورش و تربيت نسلى از قهرمانان نمايان شده است كه آنان تاريخ را ساختهاند .
متأسّفانه برخى از افراد جامعه چنين تصوّر مىكنند كه زن بايد خانهنشين باشد و هرگز از خانه بيرون نيايد ، چون خداوند حجاب را بر او واجب كردهاست و چون حجاببر او واجباست بايد در خانهبماند و لازم است مسؤوليّتهاى خود را به امور معيّنى محدود كند و از آن تجاوز نكند .
اينجا بناچار بايد گفت : خداوند زن را آزاد آفريده است و چون آزاد است ، اراده مىكند و برمىگزيند ، زن در برابر هر خطايى كه از او سر بزند مسؤول است و در برابر جزئى از فساد جامعه نيز مسؤول مىباشد ؛