ص 12 س 9 . و به نقل صحيح ثابت شده است كه ولادت شيخ ابو يزيد بعد از وفات امام جعفرست -
تأكيد و توضيح مؤلف بدين كه « بنقل صحيح . . . » بمناسبت بحثى است كه در آن زمان و ادوار بعد در ميان مورخان و رجاليان داير بوده است دربارهء معاصرت يا عدم معاصرت بايزيد و امام صادق .
ابو يزيد طيفور بن عيسى البسطامى عارف مشهور كه شطحاتى به دو منسوب است ، وفاتش را مورخان و اصحاب طبقات سال 261 ( و بقولى ضعيف 234 ) نوشتهاند . « 1 » و چون بقول ابن الجوزى مدت عمرش 73 سال بوده است ، پس تولدش بايد حدود 188 بوده باشد . و چنين كسى كه در 188 به دنيا آمده و در 261 درگذشته است ، نمىتواند با امام جعفر صادق كه بقول اكثر مورخان متولد 80 و متوفى 148 است « 2 » ، معاصر بوده باشد . زيرا كه بيست سال در ميان وفات اين و تولد آن فاصله است .
از مورخان متقدم نيز كسى در باب معاصرت بايزيد و جعفر صادق سخنى نگفته است . و اساسا چنين بحث ناموجهى در ميان نبوده است . ظاهرا در قرن ششم و هفتم از زبان و قلم برخى گذشته است كه بايزيد شاگرد و سقاى امام جعفر بوده است . و اين سخن بحثانگيز سبب تأويلات بسيار شد .
كسانى كه معتقد به همزمانى بايزيد و امام صادق بودهاند و در آثار خود بدين موضوع اشاره كردهاند عبارتند از :
1 - محمد بن منور صاحب اسرار التوحيد ضمن ذكر گرايش مشايخ به مذهب امام شافعى ( رض ) مىگويد : جمعى برانند كه « شيخ كبير بايزيد بسطامى مذهب
هامش
( 1 ) - طبقات الصوفيهء سلمى / 66 . وفيات الاعيان ابن خلكان ( تصحيح احسان عباس . بيروت 1969 ) 2 / 531 . الانساب سمعانى ( حيدرآباد 1972 ) 2 / 230 . العبر فى خبر من غير ذهبى ( كويت 1961 ) 2 / 23 . شذرات الذهب ( قاهره 1931 ) 2 / 143 .
صفة الصفوهء ابن جوزى ( حيدرآباد 1355 ) 4 / 94 . الرسالة القشيريه ( قاهره 1972 ) 1 / 100 .
( 2 ) - وفيات الاعيان 1 / 326 . صفة الصفوة 2 / 94 - 98 . الائمة الاثنا عشر ابن طولون ( بيروت 1958 ) / 85 . نور الابصار فى مناقب آل بيت الاطهار شبلنجى ( مصر 1312 ق . ) / 312 .