و منها [ ذكر ]
حديث « اجمعوا وضؤ كم جمع اللّه شملكم » اشارت است به آنكه وضوى باطن را با وضوى ظاهر جمع كنيد ، تا استقامت باطن بحاصل آيد . و استقامت باطن آن است كه در جنب كلمهء توحيد همهء تعلقات روحانى و جسمانى منفى گردد ؛ و نفى اين همه تعلقات استقامت احوال است . و دليل بر استقامت احوال ، استقامت افعال است ، كه امتثال امر و نهى خداوندى است و تعظيم فرمانهاى حضرت او جل ذكره . و جز به استقامت افعال استقامت احوال معلوم نمىگردد .
روندهء راه را هرآينه روش و كوشش مىبايد تا كار او به جايى رسد .
« روش » يعنى رعايت ادب با اهل اللّه . « كوشش » يعنى سعى نمودن در كارهاى حق - سبحانه و تعالى - و عمل كردن به آنچه او را معلوم شده است . هر چه مىگوييم از لوازم است كه به آن عمل كنيم
لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ
« * » كارى مشكل است .
هامش
( * ) سورة الصف ( 61 ) / 2