و چون حالش چنين گردد ، شادى دشمنان باشد . يعنى اگر خويشتن بيند و بر افعال خود اعتماد كند عجب آرد و افعال مردود گردد آن جهد و بلا و محنت گردد چنان كه مصطفى صلوات اللّه عليه فرمود : لا يتكلن « 1 » احدكم على عمله .
قيل و لا انت يا رسول اللّه ؟ قال : و لا انا الا ان يتغمدنى « 2 » اللّه برحمة منه و فضله . و نيز حق تعالى فرمود :
« وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ »
« 3 » درست گشت كه نجات بنده اندر فضل است نه از فعل و نه اندر فعل كه اگر او را به فعل وى مانند بدبخت گردد . باز گفت : انشدونا للنورى :
اقول اكاد اليوم ان ابلغ المدى * فيبعد عنى ما اقول اكاد
فما لي جهاد غير انى مقصر * و عجزى عن طول الجهاد جهاد
و ان رجائى عودة منك بالرضا * و لا فحظى فى المعاد بعاد
گفت : من همىخواهم كه هر روزى حق خداوند خويش به تمامت و غايت به جاى آورم و ليكن دور است از من آن چه همىخواهم . و مرا جهدى و كردارى نيست جز آن كه من مقصرم اندر حق خداوند خويش و عجز من از درازى جهد من و به جاى آوردن جهد من جهد من است . و اوميد من بدان است كه خشنودى تو مرا اندر يابد و اگر چنين نباشد اندر قيامت بهرهء من دورى آيد .
باز گفت انشدونا لغيره :
هبنى اراعيك بالاذكار ملتمسا * ما يبتغيه ذوو التلوين بالغير
فكيف لى بشهود منك تحملنى « 4 » * عن فتنة الوقت بل عن حجبة الاثر
هامش
( 1 ) - شرح تعرف ج 4 ص 158 : لن ينجى احدكم عمله
( 2 ) - ايضا شرح تعرف :
تغمدنى
( 3 ) - سورهء 4 نساء آيهء 113 . در شرح تعرف ج 4 ص 158 پس از آيه مزبور چنين آمده است : و نيز گفت : و لو لا ان ثبتناك لقد كدت تركن اليهم شيئا قليلا سورهء اسرى 17 آيهء 74 اگر ما ترا استوار نداشتمانى به ايشان ميل كردى
( 4 ) - التعرف ص 144 :
يحملنى