صوفى كه با اخلاص دست به كارى مىيازد و علىالقاعده مقيد به متابعت از متنى صحيح است راست نمىآيد و هم با رعايت حجم شرح تعرف و نبودن وسيلهء چاپ در آن روزگاران ، يافته شدن چندين نسخه از چنين كتاب بزرگى در زمان و مكان واحد به آسانى قابل پذيرفتن نيست بنابراين چنين حدسى بسيار ضعيف و شايد مردود است و در هر حال مقايسهء چند عبارت براى روشنى مطلب بىسود نيست :
التعرف ص 19 : اصطفى من شاء منهم لرسالته و انتخب من اراد لوحيه و سفارته .
شرح تعرف چاپ هند ص 11 : برگزيد از ايشان آن را كه خواست از بهر پيغامبرى و برگزيد آن را كه خواست مر وحى خود را و آشتى افكندن را .
شرح تعرف چاپ بنياد ص 48 - 47 : بگزيد از ايشان آن را كه خواست از بهر پيغام برى و بگزيد آن را كه خواست مر وحى خود را و آشتى افكندن را .
خلاصهء حاضر ص 34 : بگزيد از ايشان آن را كه خواست مر پيغمبرى را و بگزيد آن را كه خواست مر وحى خويش را و آشتى افكندن را .
در اين مقايسه عبارت خلاصه با هر دو چاپ شرح تعرف ( هند و بنياد ) چنان كه ديده مىشود فرق دارد ولى قسمت اول عبارت ( تا مر پيغمبرى را ) با آنچه در پاورقى شرح تعرف چاپ بنياد به شمارهء 7 به نقل از نسخه بدل « قل » آورده شده است مطابقت دارد :
« قل : بگزيد از ايشان آن را كه خواست مر پيغامبرى را » ولى قسمت دوم عبارت « و بگزيد آن را . . . » با اختلاف يك كلمه ( كه در خلاصه « خويش » است و در متن شرح تعرف چاپ بنياد « خود » عين متن چاپ بنياد است يعنى عبارت : « و بگزيد آن را كه خواست مر وحى خود را و آشتى افكندن را » .
اما اين كلمهء « خويش » نيز در همين مقام در نسخه بدلهاى « قل - كر » آمده است بنابراين ملاحظه مىشود كه همين يك عبارات خلاصه تركيبى است از متن فعلى شرح تعرف چاپ بنياد و نسخههاى قل و كر .
مقايسهء ديگر :
التعرف ص 19 : القديم الذى لم يزل و الباقى الذى لا يزال
شرح تعرف چاپ هند ص 5 : قديم بود هميشه باقى باشد هميشه
خلاصه شرح تعرف ( فارسى ) — صفحة 10
مساهمون: مجهول
ص١٠