مضامين متصوفانه و بحثهاى عارفانه مىباشد . « خلاصة المناقب » نخستين كتابى است كه سالى بعد از وفات سيّد على همدانى ( ره ) در شرح احوال و مناقب او نگارش يافته است و مريد وى جعفر مىفهمد كه تمام مناقب و اوصاف و افكار و اقوال مرشدش در حيطهء تحرير آورده نشده بلكه انتخابى از آنها را در اين كتاب آورده است و به اين جهت نام آن را « خلاصة المناقب » نهاد . كه راجع به زندگانى و فعاليتهاى سيّد ، مطالب فراوانى دارد و علاوه بر آن ادبيات متصوفه و كيفيات و واردات مربوط به اهل عرفان و تصوف را تبيان نموده است .
در خود كتاب اسم آن در سه مورد زير آمده است :
( الف ) : بدان كه افتتاح اين « خلاصة المناقب » تحرير يافت در جمعه كه از اواخر ماه صفر « 1 » .
( ب ) : اى دوست بدان كه بعد از انشاء سواد اين « خلاصة المناقب » و قبل تحرير البياض . « 2 »
( ج ) : اكنون ختم كرده آيد اين كتاب كه نام نهاده آمد « به خلاصة المناقب » به الفاظ عذب جواذب كه صدور يافت از صدر ايسن العاقب ( كذا ) . « 3 »
( د ) : و فقط در يك نسخه در خاتمه منضبط است :
وقع الفراغ من تسويد هذا الكتاب المبين المعين المسمى « به خلاصة المناقب » المملو عن الاسرار الإلهية الحاوى الاكثر الاحاديث النبوية ، الجامع المناقب للطالبين أعنى الشيخ المحقق الصمدانى العارف المعروف بسيّد على الهمدانى قدّس سرّه السبحانى . « 4 »
موضوع و مطالب خلاصة المناقب :
« هرمان اته » در فهرست مخطوطات بادليان « 5 » خلاصة المناقب را چنين معرفى مىنمايد :
« اين رسالهيى متصوفانه است كه در آن مسائل عارفانه از روى قرآن مجيد و احاديث نبوى شرح داده شده است » .
شكى نيست كه نگارنده در اين كتاب بسيارى از مسائل مهم تصوّف را توضيح داده است امّا بيان مسائل تصوف ، مقصود اساسى آن كتاب نيست ، بلكه ثانوى و ضمنى
هامش
( 1 ) آ : برگ 2 - ب .
( 2 ) آ : برگ 79 - ب .
( 3 ) آ : برگ 110 - ب .
( 4 ) آ : برگ 111 - ب .
( 5 ) جزو : ا ص 783 .