نكته اسرار عشق جز دل عاشق نداند و رموز درد جز دل دردمند درك نكند - اشارات عشق بهغايت مشكل است و عبارات آن يكبارگى متعلق به رسالهء كه دبير عشق بپردازد و هم عطارد و فهم مشترى از ادراك آن عاجز و مضطر ماند - رسايل عشق با مسائل عقل باز نخواند - خواجه سنايى خويش گويد نور الله مرقده :
عقل اندر دل اگر فرزانه است * عشق را مگذار كو همخانه است
عقل مردى است خواجگىآموز * عشق دردى است پادشاهى سوز
نكته عقل را رسمى است كه هرچه خطا بيند خط رد بر آن كشد - بر خلاف عشق كل حركات و سكنات معشوق خواه خطا خواه صواب در نظر عاشق مستحسن نمايد - بر حكم اين قضيه هر مكروهى كه از طرف محبوب صادر شود