علم اهل حديث و اهل راى هر دو در او جمع شد ، آنگاه خود درين هر دو طريقه تصرفاتى كرد و قواعدى به وجود آورد ، روش وى در فقه چنين است اصل در فتوى كتاب و سنت و اجماع و آثار و قياس بر آنهاست . و قياس هم جز با علم به كتاب الله و اطلاع از اقاويل و سنن گذشتگان و اجماع ناس و اختلاف آنها ميسر نيست . وى مؤسس فرقه شافعيه است . از آثار او المسند ، السنن ، فضائل قريش ، ادب القاضى ، مواريث . . . نقل از فرهنگ معين ، همچنين ر ك چهار امام اهل سنت و جماعت : محمد رئوف توكلى ، تهران ، بىتا ،
ص 36 س 18 ، وا شوقاه الى لقاء اخوانى ، پارهاى است از حديثى كه صوفيان به نقل از ابو هريره روايت مىكنند : قال خرج علينا رسول الله ص ، فقال : وا شوقاه الى لقاء اخوانى ، فقلنا : أ لسنا اخوانك ؟
قال : انتم اصحابى و اخوانى قوم يا تون من بعدى . . . ( معارف برهان محقق ، چاپ فروزانفر ص 16 ) مولانا در چند جا به اين مطلب اشاره مىكند :
- چشم محمد با نمت وا شوق گفته در غمت * زان طره اندر همت اى سر ارسلنا بيا
- طور موسى بارها خون گشت از سوداى عشق * كز خداوند شمس دين افتد بهطور اندر صدا
پر در پر بافته رشك احد گردد رخش * جان احمد نعره زن از شوق او وا شوقنا
به نقل از مقالات شمس ج 1 ص 498
ص 36 س 19 ، انى لاجد نفس الرحمن من قبل اليمن ، حديثى است از رسول اكرم ( ص ) به طرق زير :
الا ان الايمان يمان و الحكمة يمانية واجد نفس ربكم من قبل اليمن . مسند احمد ج 2 ص 541 / انى لاجد نفس الرحمن من جانب اليمن . ( احياء العلوم ج 3 ص 153 ) / تفوح روائح الجنة من قبل قرن .
( سفينة البحار ج 1 ص 53 ) مولوى در دفتر سوم مثنوى چنين مىسرايد :
آنكه يا بد بوى رحمن از يمن * چون نيابد بوى باطل را ز من
مصطفى چون بوى برد از راه دور * چون نيابد از دهان ما بخور
- دفتر چهارم :
تا نيابى بوى خلد از يار من * چون محمد بوى رحمان از يمن
ص 36 س 20 ، و همچنان جنيد و شبلى و ابا يزيد طالب چنان مردان . . . جنيد : جنيد بغدادى ، ابو القاسم بن محمد بن جنيد عارف معروف و عالم دينى ( م . 297 ه بغداد ) مولد و منشاء او بغداد است