امثال اين . 91 )
د ) « اى درويش خدمت كردن به مثابت شخم انداختن است ( كذا - ظ : تخم انداختن است ) . . . 92 »
ه ) « اى بسا عالم كه بينوا و گرسنه باشد و زندگانى نه چنان كند كه مىبايد و اى بسا جاهل كه سير و با نوا باشد و زندگانى چنان كند كه مىبايد ( ؟ كذا - شايد :
نمىبايد ) . 93 »
و ) « شيخ المشايخ شهاب الدين سهروردى ، روح حيوانى را كه از عالم سفلى است مىگويند و از جنس ارواح بهايم است ، نفس مىگويد و روح انسانى را كه از عالم علوى است و از جنس جواهر ملائكه است ، روح مىخواند . 94 »
در جملهء اول مفهوم ناقص است زيرا بعد از عبارت " عالم سفلى است " واژهاى افتاده است .
در فهرست كتابهاى چاپى فارسى خانبابا مشار بيان شده كه كشف الحقائق همراه با مقصد اسنى و منتخب جواهر الاسرار و زبدة الحقائق به اهتمام كيخسرو اسفنديارى در سال 1929 م . در بمبئى چاپ سنگى شده است . دانشپژوه در فرهنگ ايران زمين روشن مىسازد كه اين مطلب اشتباه است و مراد ، كشف الحقائق يا شناسايى به حال حضرت مهربابا و مهراشحام تأليف كيخسرو اسفنديار افسرى است كه در سال 1929 م . در بمبئى چاپ شده است 95 .
5 - مقصد الاقصى : اين كتاب در بين آثار نسفى اهميت خاصى دارد زيرا به تصريح نسفى آراى و عقايد شخصى او تنها در اين كتاب بيان شده است 96 . با اين اشاره و مطالبى كه در مقدمهء مقصد الاقصى مىنويسد مبنى بر اينكه در اين كتاب سخن اهل تصوف و اهل وحدت را خواهم نوشت ، روشن مىگردد كه در حقيقت آراى اهل تصوف و اهل وحدت كه در ديگر آثار او مشروح بيان گرديده است ، ديدگاههاى اوست 97 .
اين كتاب هشت فصل و هشت باب و يك خاتمه دارد و در آن مباحثى همچون سلوك ، انسان كامل ، كيفيت خلقت عالم آفرينش ، ولايت و نبوت ، معرفت انسان و مطالبى در باب وحدت وجود بيان شده است . اين كتاب چند بار به زبان تركى چاپ
بيان التنزيل ( فارسى ) — صفحة 29
مساهمون: عزيز الدين النسفي
ص٢٩