يك صورت است از صور « 1 » وى و يك مرتبه است از مراتب وى . اما انسان ، اتمّ مراتب و اكمل صور « 2 » است . چنين دانم « 3 » كه تمام فهم نكردى ، روشنتر از اين بگويم به نوعى ديگر « 4 » .
فصل [ يكى بيش نبودن وجود و آن وجود خداى است ]
بدان كه اهل وحدت مىگويند كه وجود يكى بيش نيست و آن وجود خداى است - تعالى و تقدس « 5 » . - و « 6 » به غير « 7 » وجود خداى - تعالى « 8 » - وجودى ديگر نيست و امكان ندارد كه باشد .
چون اين مقدمه معلوم كردى « 9 » ، اكنون بدان كه اگرچه افراد اين وجود بسيار و « 10 » بىشمارند اما جمله در دو مرتبه حاصلند : محسوس و معقول كه عالم ملك و ملكوت است و [ 237 الف ] انسان مجموعهء « 11 » هر دو عالم است . يعنى اين وجود به هر صورت و هر صفت « 12 » كه امكان دارد كه آن صورت و آن صفت بباشد « 13 » ، مصوّر و موصوف است و به يك صورت كه جمله صفتها و صورتها « 14 » در آن يك صورت « 15 » مندرج است « 16 » هم موصوف است « 17 » و مصور است و آن انسان كامل 73 است . و از اينجا گفتهاند كه انسان كامل « 18 » جام جهاننماى 74 « 19 » و معجون اكبر است .
هامش
( 1 ) . كد ، كب : صورت .
( 2 ) . اساس ، كد : صورت .
( 3 ) . كد ، كب : مىدانم .
( 4 ) . كب : - به نوعى ديگر .
( 5 ) . كد : - تعالى و تقدس ، كب : - و تقدس .
( 6 ) . مت : - وجود خداى است - تعالى و تقدس - و .
( 7 ) . مت : جز ، كب : + از .
( 8 ) . مت ، كد ، كب : - تعالى .
( 9 ) . كد : شد .
( 10 ) . كب : - بسيار و .
( 11 ) . مت : مجموع ، كب : + اين .
( 12 ) . كد ، كب : به هر صفت و هر صورت .
( 13 ) . كد ، كب : باشد .
( 14 ) . مت : صورتها و صفتها .
( 15 ) . كب : يك صور است .
( 16 ) . اساس : - است .
( 17 ) . مت ، كد ، كب : - است .
( 18 ) . مت : - است و از اينجا گفتهاند كه انسان كامل .
( 19 ) . كب : جامع جهان .