جگر آن را از راه ماساريقا 70 « 1 » به خود كشد و چون در جگر درآيد و يك بار ديگر هضم « 2 » و نضج يابد و كيموس « 3 » گردد ، آنچه زبده و خلاصهء آن كيموس « 4 » باشد « 5 » ، روح نباتى شود . و آنچه باقى ماند ، بعضى بلغم و بعضى خون و بعضى صفرا و بعضى سودا گردد و روح نباتى هريك را به جاى خود فرستد . و قسّام غذا در بدن ، اين روح نباتى است . و از جگر به جملهء اعضا ، رگها باشد كه مجارى غذا بود و اين رگها را آورده 71 گويند . باز آنچه زبده [ 234 ب ] و خلاصهء اين روح نباتى است « 6 » ، دل آن را جذب كند و چون در دل درآيد « 7 » يك بار ديگر هضم « 8 » و نضج يابد . آنچه زبده و خلاصهء آن باشد ، روح حيوانى شود و آنچه باقى ماند ، روح حيوانى « 9 » آن را بر « 10 » جملهء اعضا قسمت كند « 11 » . و قسّام حيات در بدن ، اين روح حيوانى است . و از دل به جملهء اعضا ، رگها باشد كه مجارى « 12 » حيات باشد « 13 » و اين رگها را شرايين خوانند . باز آنچه زبده و خلاصهء « 14 » روح حيوانى است ، دماغ آن را جذب كند . و چون در دماغ درآيد ، يك « 15 » بار ديگر هضم و نضج يابد و « 16 » آنچه زبده و خلاصهء آن باشد ، روح نفسانى شود و « 17 » آنچه باقى ماند ، روح نفسانى آن را بر جملهء اعضا قسمت كند . و قسّام حس و حركت در بدن ، اين روح نفسانى « 18 » است « 19 » . از دماغ به جملهء اعضا « 20 » ، عصبها باشد « 21 » كه مجارى حس و حركت بود . و اللّه اعلم بالصّواب « 22 » .
هامش
( 1 ) . مت : ماساديقا .
( 2 ) . اساس : منهضم .
( 3 ) . اساس : كينوس .
( 4 ) . اساس : كينوس .
( 5 ) . كد ، كب : - جگر آن را از راه ماساريقا . . . آن كيموس باشد .
( 6 ) . كد ، كب : - و از جگر به جملهء اعضا . . . اين روح نباتى است .
( 7 ) . كد ، كب : آيد .
( 8 ) . اساس : منهضم .
( 9 ) . كب : - شود و آنچه باقى ماند روح حيوانى .
( 10 ) . كد ، كب : به .
( 11 ) . كب : نمايد .
( 12 ) . كد : مجار .
( 13 ) . مت : بود .
( 14 ) . مت ، كد ، كب : + اين .
( 15 ) . مت : و يكه .
( 16 ) . مت ، كد ، كب : - و .
( 17 ) . مت ، كد : - و .
( 18 ) . كب : - آن را بر جمله . . . اين روح نفسانى .
( 19 ) . مت : + و .
( 20 ) . كد ، كب : + و .
( 21 ) . كد ، كب : - باشد .
( 22 ) . مت : - و الصواب ، كد ، كب : - و اللّه اعلم بالصواب .