فصل [ اطلاق دنيا و آخرت به دو معنى . . . ]
بدان كه اهل وحدت مىگويند كه دنيا و آخرت را « 1 » هم [ 226 ب ] بر دو معنى اطلاق مىكنند : يكى خاص است مر هركس « 2 » را و يكى عام است مر جمله را .
در بيان آنكه خاص است مر هركس « 3 » را .
بدان كه اهل وحدت مىگويند كه جسم هركس « 4 » دنياى وى « 5 » است و روح هركس « 6 » آخرت وى « 7 » . چون معنى دنيا و آخرت را « 8 » دانستى ، اكنون بدان كه بعضى در دنيا زندهاند و در آخرت مرده از جهت آنكه ظاهر ايشان « 9 » به عبادات و خيرات « 10 » آراسته است « 11 » اما باطن ايشان به معانى و حقايق ادراك معقولات « 12 » آراسته نيست .
و بعضى در دنيا مردهاند و در آخرت زنده « 13 » ، از جهت آنكه ظاهر ايشان به عبادات و خيرات منوّر نيست « 14 » ، باطن ايشان به معانى و حقايق و ادراك معقولات منوّر است . و بعضى در هر دو مردهاند و بعضى در هر دو زندهاند .
و آنچه عام است مر جمله را .
بدان كه اهل وحدت مىگويند كه اجسام عالم ، دنياست و ارواح عالم ، آخرت است . و بعضى هم از اهل وحدت مىگويند « 15 » كه آدمى را دو حالت است « 16 » : يكى پيش از مرگ و يكى بعد از مرگ . حالت « 17 » پيش از مرگ ، دنياست و « 18 » بعد از مرگ ، آخرت است .
هامش
( 1 ) . كب : - را
( 2 ) . مت : كسى
( 3 ) . مت : كسى
( 4 ) . مت : كسى
( 5 ) . مت ، كد ، كب : دنياوى .
( 6 ) . مت : كسى
( 7 ) . مت ، كد ، كب : اخروى است .
( 8 ) . مت : - را
( 9 ) . كد ، كب : - ظاهر ايشان .
( 10 ) . كد : + منوّر ، كب : + منوّر و
( 11 ) . كد : آراستهاند ، كب : - است
( 12 ) . كد ، كب : - ادراك معقولات .
( 13 ) . كد : و بعضى در آخرت زندهاند و در دنيا مرده ، كب : و بعضى در آخرت زندهاند و در دنيا مردهاند
( 14 ) . كد ، كب : + اما .
( 15 ) . كد ، كب : - كه اجسام عالم . . . و بعضى هم از اهل وحدت مىگويند .
( 16 ) . كب : + كه
( 17 ) . كد ، كب : - حالت .
( 18 ) . مت : + حالت