از امتزاج [ اجسام « 1 » ] عناصر ، مزاج پيدا مىآيد « 2 » و از امتزاج طبايع عناصر « 3 » ، روح پيدا مىآيد . يعنى چون آتش و هوا و آب با خاك بياميزند و امتزاج تمام يابند « 4 » و اجزاى عناصر بهغايت خرد « 5 » باشد تا « 6 » مساس بعضى با بعضى « 7 » ، تمام حاصل شود و « 8 » صورت هريك « 9 » در مادهء هريك « 10 » اثر كند تا قوت هريك « 11 » شكسته شود هرآينه از « 12 » اين جمله كيفيتى « 13 » متشابه الاجزا حادث شود ، هم « 14 » در اجسام عناصر و هم در طبايع « 15 » عناصر « 16 » . پس آن « 17 » كيفيت حادث را كه در اجسام است « 18 » مزاج مىگويند « 19 » و آن كيفيت حادث را كه در « 20 » طبايع است روح مىخوانند « 21 » . و اين مزاج به « 22 » اجسام عناصر و اين روح با « 23 » طبايع عناصر نماند « 24 » از جهت آنكه [ 223 ب ] ممتزج « 25 » از هر « 26 » چهارند پس غير هر چهار باشد « 27 » .
چون حقيقت مزاج و روح « 28 » را دانستى ، اكنون بدان كه مزاج در قسمت اول بر دو قسم است : معتدل و غير معتدل . و معتدل را در خارج وجود نيست و غير معتدل بر سه قسم است از جهت آنكه غير معتدل از سه حال بيرون نيست « 29 » : يا قريب باشد به اعتدال يا بعيد باشد از اعتدال يا متوسط « 30 » ميان هر دو . و در روح نيز همچنين مىدان . پس اگر اين مزاج و روح ، حادث بعيدند « 31 » از اعتدال « 32 » ، جسم « 33 » معدن و روح معدنى پيدا مىشود « 34 » . و اگر قريبند به اعتدال « 35 » ، جسم حيوان و روح حيوانى
هامش
( 1 ) . كد : - و .
( 2 ) . اساس ، كد ، كب : - و از امتزاج اجسام عناصر مزاج پيدا مىآيد .
( 3 ) . كد : و طبايع عناصر و ، كب : عناصر طبايع و .
( 4 ) . كد ، كب : باشد .
( 5 ) . مت : خود .
( 6 ) . اساس ، كب : با .
( 7 ) . كد ، كب : - با بعضى .
( 8 ) . كد : - و .
( 9 ) . مت : يكى .
( 10 ) . مت : يكى .
( 11 ) . مت : يكى .
( 12 ) . كد : - از .
( 13 ) . كب : كيفيت .
( 14 ) . كب : - هم .
( 15 ) . اساس : طبيعت .
( 16 ) . كد ، كب : - و هم در طبايع عناصر .
( 17 ) . كد ، كب : اين .
( 18 ) . اساس ، كد ، كب : - كه در اجسام است .
( 19 ) . كد ، كب : گويند .
( 20 ) . اساس : - كه در .
( 21 ) . كد ، كب : + و مراد از آن روح حيوانى است و روح طبيعى نه انسانى .
( 22 ) . مت : با .
( 23 ) . مت : به .
( 24 ) . كد ، كب : نمايد .
( 25 ) . كد : متميز .
( 26 ) . كب : - هر .
( 27 ) . مت ، كد : كب : باشند .
( 28 ) . كد ، كب : روح و مزاج .
( 29 ) . مت : نباشد .
( 30 ) . كد ، كب : + باشد .
( 31 ) . كد ، كب : بعيد .
( 32 ) . كد ، كب : + باشند .
( 33 ) . كد : + حيوان .
( 34 ) . كد ، كب : آيد .
( 35 ) . كد : + روح .