از تاثير آفتاب در هر « 1 » معدنى ، چيزى « 2 » ديگر پيدا مىآيد « 3 » .
باب « 4 » در سخن عوام اهل وحدت در بيان مبدأ عالم خلق و عالم امر
بدان كه عوام اهل وحدت مىگويند كه از نفس خداى - تعالى و تقدس « 5 » - يك جوهر پيدا آمد و نام آن جوهر خاك است . و اين جوهر خاك است « 6 » كه مبدأ عالم خلق است . باز از جوهر خاك يك جوهر ديگر پيدا آمد و نام اين « 7 » جوهر طبيعت « 8 » است .
و اين جوهر طبيعت است « 9 » كه مبدأ عالم امر است . و انبيا اين جوهر خاك را و اين جوهر طبيعت را به اضافات « 10 » و اعتبارات به « 11 » اسامى مختلف « 12 » ياد كردهاند . و جوهر خاك و جوهر طبيعت اگرچه « 13 » دو جوهرند اما هر « 14 » دو به همند و از يكديگر جدا نيستند همچنانكه روغن از « 15 » شير . و هر دو كه « 16 » به كمال خود مىرسند به دو طريقند « 17 » و « 18 » در هر مرتبهاى « 19 » نامى ديگر دارند .
در بيان « 20 » يك طريق از آن « 21 » دو طريقى كه جوهر خاك « 22 » و جوهر طبيعت [ 222 ب ] به كمال خود مىرسند « 23 »
بدان كه زبده و خلاصه اين دو جوهر آب شد ، باز زبده و خلاصهء آب « 24 » هوا شد . باز زبده و خلاصهء هوا ، آتش شد . باز زبده و خلاصهء آتش فلك اول شد . باز زبده و
هامش
( 1 ) . كب : - هر .
( 2 ) . مت : چيز .
( 3 ) . كب : آيد .
( 4 ) . كد ، كب : فصل .
( 5 ) . كد ، كب : - و تقدس .
( 6 ) . اساس ، كد ، كب : - و اين جوهر خاك است .
( 7 ) . مت ، كد ، كب : آن .
( 8 ) . مت : طبيعت .
( 9 ) . كد ، كب : - و اين جوهر طبيعت است .
( 10 ) . مت : اضافت .
( 11 ) . كب : - به .
( 12 ) . كب : مختلفه .
( 13 ) . مت : + در وجود .
( 14 ) . كد : - اما هر .
( 15 ) . كد ، كب : در .
( 16 ) . مت ، كد ، كب : - كه .
( 17 ) . مت : به دو طريق به كمال خود مىرسند ، كد ، كب : طريق .
( 18 ) . كد ، كب : - و .
( 19 ) . مت ، كد ، كب : مرتبه .
( 20 ) . كد ، كب : + مرتبه اول .
( 21 ) . كد ، كب : اين .
( 22 ) . كد : خاكند ، كب : - جوهر خاك و .
( 23 ) . اساس : - مىرسند .
( 24 ) . كب : آن .