آن جسم « 1 » در آب و آينه صافى « 2 » پيدا آيد « 3 » اگر مانعى نباشد . و آن صورت را عكس گويند و آن عكس ، عرض آب و آينهء صافى است نه عرض جسم مقابل . و قرص آفتاب و چراغ خاصيتى دارند كه هر جسم كه در مقابل ايشان افتد نورى بر آن [ 221 ب ] جسم پيدا آيد اگر مانعى نباشد . و آن « 4 » نور را شعاع گويند و آن شعاع ، عرض جسم مقابل « 5 » است نه عرض قرص « 6 » آفتاب و چراغ . و خاك خاصيتى دارد كه چون تخمى در وى افتد و متغير شود « 7 » در آن تخم از تاثير نفس فلكى ، نفس « 8 » پيدا آيد اگر مانعى نباشد . و « 9 » رحم ، خاصيتى دارد « 10 » كه چون نطفه در وى افتد و متغير شود « 11 » در آن نطفه از تاثير نفس « 12 » فلكى ، نفس « 13 » پديد آيد اگر مانعى نباشد .
چون اين مقدمات معلوم كردى ، اكنون بدان كه مزاج خاصيتى دارد كه چون مستوى شود در آن مزاج از تأثير نفس « 14 » فلكى ، نفس « 15 » پيدا آيد به حسب مراتب مزاج ؛ يعنى در مزاج معدن ، نفس معدنى و در مزاج نبات ، نفس نباتى و در مزاج حيوان ، نفس حيوانى . و « 16 » بعضى گفتهاند « 17 » تسويه 51 عبارت از مساوات است ميان حرارت و برودت « 18 » و رطوبت و يبوست در مزاج . پس در « 19 » اين تقدير تسويه جز در مزاج انسان نباشد و بعضى گفتهاند كه تسويه عبارت از تشابه اجزاء اركانى « 20 » است « 21 » . پس برين تقدير تسويه در مزاج انسان و غير انسان باشد . و « 22 » بعضى گفتهاند كه تسويه عبارت [ 222 الف ] از حصول استعداد است مر قبول نفس را . اين است معنى تسويه و معنى نفخ روح كه گفته شد . و اگر كسى گويد كه از تأثير نفس فلكى دو « 23 » چيز « 24 » پيدا نيايد « 25 » ؛ يا نفس نباتى پيدا آيد « 26 » يا نفس حيوانى ؛ بدان كه
هامش
( 1 ) . كب : چيز .
( 2 ) . كب : ايشان .
( 3 ) . كب : آمد .
( 4 ) . كد : اين .
( 5 ) . كب : مقابل جسم .
( 6 ) . كد ، كب : - قرص .
( 7 ) . كد : + و .
( 8 ) . كد ، كب : نفسى .
( 9 ) . كد ، كب : + در .
( 10 ) . كد ، كب : هست .
( 11 ) . كد ، كب : + و .
( 12 ) . كب : - نفس .
( 13 ) . كد ، كب : نفسى .
( 14 ) . اساس ، كد ، كب : - نفس .
( 15 ) . كد ، كب : - نفس .
( 16 ) . مت ، كد ، كب : - و .
( 17 ) . مت ، كد ، كب : + كه .
( 18 ) . مت : برورده .
( 19 ) . مت : بر .
( 20 ) . مت : اركان .
( 21 ) . كد ، كب : - پس بر اين تقدير . . . اركانى است .
( 22 ) . كد ، كب : - و .
( 23 ) . مت ، كد ، كب : يك .
( 24 ) . مت ، كد ، كب : + بيش .
( 25 ) . كب : نمىشود .
( 26 ) . مت : - يا نفس نباتى پيدا آيد ، كد ، كب : آمد .