فصل [ همه چيز داراى خاصيتند ]
بدان كه خواص اهل حكمت مىگويند كه هر چيزى « 1 » كه باشد هرآينه او را خاصيتى باشد و امكان ندارد كه چيزى كه « 2 » موجود باشد « 3 » او را خاصيتى نباشد « 4 » .
يعنى به « 5 » نزديك اهل حكمت ، بعضى چيزهاست « 6 » كه او را طبيعت نيست اما هيچ چيز نيست كه او را خاصيتى « 7 » نيست . مثلا در گوش [ 221 الف ] خاصيتى هست كه از مسموعات ، هر چيز كه « 8 » به وى رسد « 9 » در حال ، نفس مدرك او شود « 10 » اگر مانعى نباشد « 11 » . در چشم خاصيتى هست كه از « 12 » مبصرات ، هر چيز كه در مقابلهء « 13 » وى افتد در حال ، نفس مدرك آن گردد اگر مانعى نباشد « 14 » . اگر ادراك « 15 » نفس ، مسموعات و مبصرات را نه « 16 » به خاصيت چشم و گوش بودى مىبايست « 17 » كه بىچشم و گوش « 18 » ، ادراك مسموعات و مبصرات كردى يا به « 19 » گوش هم بشنيدى و هم بديدى « 20 » يا به چشم هم بديدى و هم بشنيدى « 21 » و نه چنين است .
پس معلوم شد كه گوش را و چشم را خاصيتى هست در ادراك مبصرات و مسموعات « 22 » . و گوش خاصيتى دارد كه چشم ندارد و چشم خاصيتى دارد كه گوش ندارد . چنين مىدانم كه تمام فهم نكردى ، روشنتر از اين بگويم به نوعى ديگر « 23 » .
فصل [ بدان كه آب و آينه صافى خاصيتى دارند كه هر جسم . . . ]
بدان كه آب و آينه صافى خاصيتى دارند كه هر جسم كه در مقابل ايشان افتد صورت
هامش
( 1 ) . مت ، كد ، كب : چيز .
( 2 ) . مت ، كد ، كب : - كه .
( 3 ) . مت ، كد ، كب : + و .
( 4 ) . مت : نبود .
( 5 ) . كب : - يعنى به .
( 6 ) . كد ، كب : هست .
( 7 ) . مت : خاصيت .
( 8 ) . كب : - كه .
( 9 ) . كب : مىرسد .
( 10 ) . كد : و ، كب : + كه .
( 11 ) . مت ، كد ، كب : + و .
( 12 ) . مت : - از .
( 13 ) . كد ، كب : مقابل .
( 14 ) . مت : + كه .
( 15 ) . كب : + در آن .
( 16 ) . كد ، كب : - نه .
( 17 ) . كد : مىبايستى .
( 18 ) . مت : بىگوش .
( 19 ) . مت : - به .
( 20 ) . كب : هم بديدى و شنيدى و ، كد : + و .
( 21 ) . كب : هم بشنيدى و بديدى .
( 22 ) . مت ، كب : مسموعات و مبصرات .
( 23 ) . كب : - به نوعى ديگر .