ملك بىملكوت و ملكوت « 1 » بىملك نباشد . جان « 2 » ملك ، ملكوت است و جسم عالم ملكوت ، ملك است . پس جان اين سيزده قسم كه گفته شد عالم ملكوت است .
چون افراد « 3 » ملك و ملكوت را دانستى ، اكنون بدان كه اگر « 4 » افراد ملك و ملكوت را آبا و امهات « 5 » اعتبار كنى مواليد اين « 6 » آبا و امهات « 7 » سه قسمند : معدن و نبات و حيوان . و اگر افراد ملك و ملكوت « 8 » را درخت اعتبار كنى ميوه اين درخت هم « 9 » سه قسمند « 10 » : معدن و نبات و حيوان .
فصل [ بدان كه اهل حكمت مىگويند : اگرچه هرگز نبود . . . ]
بدان كه اهل حكمت مىگويند « 11 » : اگرچه هرگز نبود كه اين « 12 » افراد ملك و ملكوت نبود « 13 » و « 14 » هرگز نباشد كه نباشد اما در اين افراد ، مرتبهء اول عقل است و باقى چيزها بواسطهء عقل پيدا آمدند تا به خاك رسيدند . و اهل وحدت مىگويند كه [ 219 الف ] اگرچه هرگز نبود كه اين افراد ملك و ملكوت نبودند و هرگز نباشد كه نباشند « 15 » اما در اين افراد « 16 » مرتبه اول « 17 » ، خاك است و باقى چيزها « 18 » به واسطهء خاك پيدا آمدند تا به عقل رسيدند . يعنى اهل حكمت مىگويند كه در اين افراد مرتبهء اول ، جوهر عقل است و جوهر عقل بشكافت و « 19 » به دو شاخ شد . و از يك شاخ ، عقول و نفوس و طبايع « 20 » و از يك شاخ ديگر ، افلاك و انجم و عناصر پيدا گشتند . و اهل وحدت مىگويند كه در اين افراد مرتبه اول « 21 » ، خاك است و جوهر خاك بشكافت و به دو شاخ شد « 22 » و از يك شاخ ، عناصر و افلاك و انجم و از يك
هامش
( 1 ) . كد ، كب : + هم .
( 2 ) . مت : + عالم .
( 3 ) . مت ، كد ، كب : + عالم .
( 4 ) . مت : - اگر .
( 5 ) . مت : آباه امهات .
( 6 ) . كب : - اين .
( 7 ) . مت : - اعتبار كنى ، مواليد اين آبا و امهات .
( 8 ) . اساس : ملك .
( 9 ) . كد ، كب : - هم .
( 10 ) . كد : قسم است .
( 11 ) . كد ، كب : + كه .
( 12 ) . كد : + قسم .
( 13 ) . مت : نبودند .
( 14 ) . كد : - و .
( 15 ) . مت : نباشد .
( 16 ) . كب : - در اين افراد .
( 17 ) . مت : اولى ، كد : - اول .
( 18 ) . مت : + كه .
( 19 ) . كب : - و .
( 20 ) . كد : + پيدا آمدند ، كب : - و طبايع ، + پيدا آمدند .
( 21 ) . مت ، كد ، كب : + جوهر .
( 22 ) . كب : - شد .