ذات و « 1 » نفس و « 2 » وجه خداى است .
فصل [ تقسيم عالم به جوهر و عرض 46
]
بدان كه « 3 » عالم بر دو قسم است « 4 » : جوهر است « 5 » يا عرض . و عرض بىجوهر نيست « 6 » و جوهر بىعرض هم نيست « 7 » .
چون اين مقدمه « 8 » معلوم كردى ، اكنون بدان كه بعضى مىگويند كه هر چيز « 9 » را كه قسمت كنند ، شايد كه به جوهر « 10 » آن چيز قسمت كنند چنانكه حيوان بر دو قسم است : ناطق يا « 11 » غير ناطق و مانند اين . و شايد كه به عرض آن چيز قسمت كنند چنانكه « 12 » انسان بر دو قسم است : طبيب يا غير طبيب « 13 » و مانند اين « 14 » از « 15 » جهت آنكه مغايرت ميان چيزها به جوهر باشد و به عرض هم باشد . و بعضى مىگويند كه هر چيز را كه قسمت كنند ، خاص « 16 » به عرض آن چيز « 17 » قسمت كنند « 18 » و امكان ندارد كه چيزى « 19 » به جوهر آن چيز قسمت كنند از جهت آنكه مغايرت [ 218 ب ] ميان چيزها به عرض است نه به جوهر كه جمله چيزها « 20 » يك جوهر است .
فصل [ تقسيم افراد عالم ملك به سيزده ]
بدان كه افراد عالم ملك « 21 » 47 سيزده قسمند : خاك « 22 » و آب و هوا و آتش و « 23 » فلك قمر و فلك عطارد و فلك زهره و فلك شمس و فلك مريخ و فلك مشترى و فلك زحل و فلك ثابتات و فلك الافلاك . و افراد عالم ملكوت هم سيزده قسمند از جهت آنكه
هامش
( 1 ) . كد : + صفات ، كب : + صفات و .
( 2 ) . كب : - و .
( 3 ) . مت : - بدان كه .
( 4 ) . كد ، كب : + يا .
( 5 ) . كب : - است .
( 6 ) . كب : - نيست .
( 7 ) . مت : - و جوهر بىعرض هم نيست .
( 8 ) . كد ، كب : مقدمات .
( 9 ) . كد ، كب : چيزى .
( 10 ) . مت : جواهر .
( 11 ) . كد ، كب : و .
( 12 ) . كب : چنانچه .
( 13 ) . كد : طبيعت يا غير طبيعت ، كب : طبيعت و يا غير طبيعت .
( 14 ) . كد ، كب : آن .
( 15 ) . كد ، كب : - از .
( 16 ) . كد ، كب : - خاص .
( 17 ) . كد ، كب : - آن چيز .
( 18 ) . اساس : - خاص به عرض آن چيز قسمت كنند .
( 19 ) . مت : + را ، كب : چيز را .
( 20 ) . مت : + است .
( 21 ) . كد ، كب : - ملك .
( 22 ) . كد : + و باد .
( 23 ) . كب : - و .