اوليا نام نهند « 1 » و ندانند كه هر چيزى « 2 » كه محال باشد وجود « 3 » آن چيز در خارج نتواند كه باشد « 4 » . تا سخن دراز نشود و از مقصود بازنمانيم .
حكايت « 5 »
بدان كه عالم امكان عبارت از عالم قوت « 6 » است و عالم خلق و عالم امر عبارت از عالم فعل است . و عالم قوت را عالم اجمال هم گويند و عالم فعل را عالم تفصيل هم خوانند . چون اين « 7 » چهار عالم را دانستى ، اكنون بدان كه عالم « 8 » ديگر « 9 » هست كه واسطه است ميان عالم اجمال و عالم تفصيل و آن عالم عشق است .
چون اين عالم ديگر معلوم كردى ، اكنون بدان كه عالم اجمال عبارت از ذات خداى است و عالم عشق عبارت از نفس خداى است و عالم [ 216 ب ] تفصيل عبارت از وجه خداى است « 10 » يا خود چنين « 11 » گوييم « 12 » كه عالم اجمال عبارت از عالم « 13 » جبروت است و عالم عشق عبارت از عالم « 14 » كبرياست و عالم تفصيل عبارت از عالم عظمت است و عالم اسماء عبارت از عالم عزت است .
اى درويش ، اگر ذات را دوات « 15 » و وجه را كتاب گويند « 16 » ، نفس را كه واسطه است قلم بايد گفت . و اگر ذات را عالم اجمال گويند و وجه را عالم تفصيل خوانند « 17 » ، نفس را عالم عشق بايد گفت .
چون اين مقدمات معلوم كردى ، اكنون بدان كه اگرچه « 18 » هرگز نبود « 19 » كه ذات و نفس و وجه « 20 » خداى نبود و هرگز نباشد كه نباشد اما نفس از ذات و وجه از نفس پيدا آمد « 21 » و وجه ، تجلى نفس و نفس ، تجلى ذات است .
هامش
( 1 ) . مت : نهد .
( 2 ) . مت : چيز .
( 3 ) . مت : - وجود .
( 4 ) . كد ، كب : نتواند كه بود .
( 5 ) . مت ، كد ، كب : - حكايت .
( 6 ) . كب : فوق .
( 7 ) . كد : + مقدمات .
( 8 ) . مت : عالمى .
( 9 ) . كب : + هم .
( 10 ) . كب : - است .
( 11 ) . كد ، كب : - چنين .
( 12 ) . اساس : گويم .
( 13 ) . كد ، كب : - عالم .
( 14 ) . كد ، كب : - عالم .
( 15 ) . كد : ذرّات ، كب : ذوات .
( 16 ) . كد : + و .
( 17 ) . كد ، كب : + و .
( 18 ) . اساس ، كد ، كب : - اگرچه .
( 19 ) . كد ، كب : نبودى .
( 20 ) . كد ، كب : وجه و نفس .
( 21 ) . كب : آيد .