فصل [ اكثر اسامى حجاب راه مردم شد 42
و مردم را مشرك و سرگردان كرد ]
بدان كه اكثر « 1 » اسامى حجاب راه مردم شد و مردم را مشرك و سرگردان كرد « 2 » از جهت آنكه اسامى « 3 » همچون « 4 » دربان « 5 » بر در حرم وحدت ايستاده است و مردم نامحرم را از حرم وحدت « 6 » دور مىگرداند « 7 » . و به حقيقت اين اسامى هيچ است از جهت آنكه اگر مستمع نبودى « 8 » حاجت به اسامى نبودى و وضع اسامى « 9 » عبث و بىفايده بودى .
پس از براى اين ضرورت را با مستمع غايب و حاضر ، به كنايت و عبارت حكايت كنند ، از « 10 » جهتى از جهات وجود خود را به نامى مخصوص بايست گردانيد و حكمت در وضع اسامى اين است . و چون ترك كنايت و عبارت كرده شود « 11 » هيچ از اين اسامى نماند .
فصل [ تقسم وجود به ذهنى و خارجى . ]
بدان كه خواص طايفهء مثبتان مىگويند كه وجود بر دو قسم است : در قسمت اول « 12 » ذهنى است « 13 » يا خارجى . و وجود ذهنى هم بر « 14 » دو قسم است : ممتنع است [ 216 الف ] يا ممكن . و وجود خارجى « 15 » هم بر دو قسم است : خلق است يا امر . پس عالم چهار باشد : عالم امتناع و عالم امكان و « 16 » عالم خلق و عالم امر .
اى درويش ، عالم امتناع عالمى بهغايت بزرگ است « 17 » و افراد بسيار دارد و هر چيز كه محال است از اين عالم است و غالب مردم اين عالم را نمىشناسند . و بعضى از افراد ، اين عالم را از عالم امكان گمان مىبرند « 18 » و آن را معجزه و كرامت « 19 » انبيا و
هامش
( 1 ) . مت : كثرت .
( 2 ) . كب : + و .
( 3 ) . مت ، كد ، كب : - اسامى .
( 4 ) . كد ، كب : چون .
( 5 ) . مت ، كد ، كب : دورباش .
( 6 ) . مت : + محروم و .
( 7 ) . كد : مىكنند ، كب : مىكند .
( 8 ) . كد ، كب : بودى .
( 9 ) . اساس : - و وضع اسامى .
( 10 ) . مت : هر .
( 11 ) . كد ، كب : شد .
( 12 ) . مت ، كب : وجود در قسمت اول بر دو قسم است .
( 13 ) . مت : - است .
( 14 ) . مت - بر .
( 15 ) . كب : خارج .
( 16 ) . مت : - و .
( 17 ) . كد ، كب : عالمى است بهغايت بزرگ .
( 18 ) . مت ، كد : برند ، كب : بردند .
( 19 ) - كد ، كب : كرامات