ب ) محتواى رساله پنجم كشف الحقائق با عنوان « در بيان معاد و آنچه تعلق به معاد دارد » در اصل دهم كتاب بيان التنزيل با عنوان « در معرفت معاد » آمده است .
ج ) محتواى بخشى از رساله ششم كشف الحقائق در باب شب قدر و روز قيامت ، در اصل هشتم بيان التنزيل با عنوان « در معرفت شب قدر و روز قيامت » بيان شده است .
د ) محتواى بخش ديگرى از رساله كشف الحقائق دربارهء حيات و ممات ، در اصل نهم بيان التنزيل با عنوان « در معرفت حيات و موت » نقل شده است .
ه ) محتواى رساله هشتم كشف الحقائق با عنوان « در بيان كتاب اللّه و كلام اللّه و در بيان قرآن و فرقان » اصل هفتم بيان التنزيل را با عنوان « در معرفت كلام اللّه و كتاب اللّه » تشكيل مىدهد .
و ) محتواى خاتمه كتاب كشف الحقائق با عنوان « در بيان آنكه ختم نبوت و ختم ولايت چيست ؟ و . . . » در اصل چهارم كتاب بيان التنزيل با عنوان « در معرفت نبى و ولى » مطرح شده است .
هرچند عناوين ديگر كتاب بيان التنزيل با عنوان رسالههاى كتاب كشف الحقائق متفاوت است اما بخش قابل ملاحظهاى از مطالب اين دو كتاب در مفهوم باهم شباهت دارد . البته بيان اين نكته به اين معنى نيست كه مطالب كشف الحقائق عينا در بيان التنزيل نقل شده بلكه منظور آن است كه ماهيت مباحث ، اين دو كتاب شبيه به هم مىنمايد . نسفى حتى در مواقعى كه با عبارت « مىدانم فهم نكردى ، روشن تراز اين بگويم » در آثار خويش مكرر به تفصيل و شرح مطلب پيشين مىپردازد ، سخن خود را تكرار نمىكند و از ديدگاهى تازه ، مفاهيم جديد را شرح مىدهد . در كتاب بيان التنزيل به رغم مشابهت برخى از مباحث با مطالب كشف الحقائق ، كتاب از نظر لفظ و مفهوم ، قالب و محتواى خاصى دارد . او مىكوشد حتى الامكان براى بيان مفاهيم مشابه و مشترك در دو كتاب ، اصطلاحات يكسانى به كار نبرد . مثلا وى در كشف الحقائق وقتى مباحث وحدت وجود را تشريح مىكند از دو گروه « اصحاب نار » و « اصحاب نور » نام مىبرد كه در باب وحدت وجود ديدگاههاى متفاوتى دارند در حالى كه در كتاب بيان التنزيل اين دو گروه را با عنوان « نافيان » و « مثبتان » معرفى مىكند . اين كتاب كه بعد از كشف الحقائق و تنزيل در آخرين
بيان التنزيل ( فارسى ) — صفحة 116
مساهمون: عزيز الدين النسفي
ص١١٦